Het overlijden is de meest ernstige ontwikkeling sinds opnieuw meerdere besmettingen met het westnijlvirus in Nederland zijn vastgesteld. In 2026 zijn tot nu toe drie mensen gemeld die het westnijlvirus waarschijnlijk in Nederland hebben opgelopen. Een andere patiënt ligt nog in het ziekenhuis.
De overledene is niet dezelfde persoon als de bloeddonor bij wie eerder in augustus een infectie met het westnijlvirus werd vastgesteld. Die besmetting kwam aan het licht tijdens wetenschappelijk onderzoek van Sanquin onder bloeddonoren. De donor had milde klachten en was niet recent in het buitenland geweest.
Daarmee werd aannemelijk dat het westnijlvirus lokaal in Nederland was opgelopen. De recente meldingen wijzen erop dat besmetting door Nederlandse muggen mogelijk is, al blijft het aantal vastgestelde infecties beperkt.
Het westnijlvirus wordt verspreid door muggen. De gewone huissteekmug, Culex pipiens, speelt daarbij een belangrijke rol. Muggen kunnen het westnijlvirus oppikken wanneer zij een besmette vogel steken. Als dezelfde mug later een mens steekt, kan het virus worden overgedragen.
Vogels vormen het belangrijkste reservoir van het westnijlvirus. Mensen en paarden kunnen besmet raken, maar zij spelen doorgaans geen belangrijke rol in de verdere verspreiding. Het westnijlvirus wordt dus niet op dezelfde manier overgedragen als een verkoudheidsvirus of griepvirus.
Mensen raken normaal gesproken niet besmet door gewoon contact met een patiënt. Ook handen schudden, samen in een ruimte zijn of iemand verzorgen leidt niet tot een gebruikelijke overdracht van het westnijlvirus. De belangrijkste besmettingsroute is een beet van een geïnfecteerde mug.
De meeste mensen die het westnijlvirus oplopen, merken daar niets van. Volgens het RIVM krijgt ongeveer 80 procent van de besmette mensen geen klachten. Ongeveer 19 procent krijgt milde, griepachtige symptomen, zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid en soms huiduitslag.
Bij een klein deel van de patiënten veroorzaakt het westnijlvirus een ernstige infectie van het zenuwstelsel. Dat kan leiden tot hersenontsteking of hersenvliesontsteking. Mogelijke verschijnselen zijn ernstige hoofdpijn, sufheid, verwardheid, nekstijfheid, spierzwakte, problemen met bewegen of bewustzijnsverlies.
Vooral ouderen en mensen met een verminderde afweer hebben een groter risico op een ernstig ziekteverloop. Het recente overlijden in Utrecht onderstreept dat een infectie met het westnijlvirus in uitzonderlijke gevallen dodelijk kan zijn.
Hoewel het overlijden veel aandacht krijgt, betekent de melding niet automatisch dat sprake is van een brede uitbraak onder de Nederlandse bevolking. Het RIVM benadrukt dat de kans om in Nederland door een besmette mug te worden gestoken én vervolgens ziek te worden nog steeds zeer klein is.
Wel is het westnijlvirus inmiddels een infectie waar Nederlandse gezondheidsdiensten alert op zijn. Eerdere meldingen betroffen onder meer besmettingen in de regio Utrecht. De combinatie van menselijke infecties en onderzoek onder bloeddonoren helpt om beter in beeld te krijgen waar het virus circuleert.
Het is bovendien mogelijk dat meer mensen het westnijlvirus hebben opgelopen zonder dat zij dit weten. Omdat de meeste infecties geen klachten veroorzaken, worden niet alle besmettingen vastgesteld. Het aantal gemelde patiënten zegt daarom niet precies hoeveel infecties er daadwerkelijk zijn geweest.
Inwoners kunnen zelf enkele maatregelen nemen om muggenbeten te beperken:
Muggen zijn vooral actief in de schemering, ’s avonds en ’s nachts. Juist op die momenten kan extra bescherming helpen. Het volledig voorkomen van iedere muggenbeet is niet mogelijk, maar eenvoudige maatregelen kunnen het risico wel verkleinen.
Wie na een mogelijke muggenbeet koorts of griepachtige klachten krijgt, hoeft niet direct uit te gaan van het westnijlvirus. Zulke klachten kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Bij ernstige, snel toenemende of aanhoudende klachten is het verstandig contact op te nemen met de huisarts.
Medische hulp is in het bijzonder belangrijk bij neurologische verschijnselen, zoals sufheid, verwardheid, nekstijfheid, spierzwakte, ernstige hoofdpijn of bewustzijnsproblemen. Mensen met een hogere leeftijd of een verminderde afweer kunnen bij klachten het beste laagdrempelig medisch advies vragen.
Wat is het westnijlvirus? Het westnijlvirus is een virus dat voornamelijk door muggen wordt verspreid. Muggen kunnen het virus overnemen van besmette vogels en het vervolgens aan mensen doorgeven.
Kan ik besmet raken door iemand die ziek is? In normale omstandigheden niet. Het westnijlvirus verspreidt zich niet via gewoon onderling contact. Besmetting vindt meestal plaats na een beet van een geïnfecteerde mug.
Is westnijlkoorts gevaarlijk? Meestal veroorzaakt het westnijlvirus geen of slechts milde klachten. In zeldzame gevallen kan een ernstige neurologische infectie ontstaan. Vooral ouderen en mensen met een verminderde afweer lopen daarbij meer risico.
De informatie in dit artikel is gebaseerd op de berichtgeving van het RIVM en recente nieuwsberichten en is actueel op 26 augustus 2026.
