Stella Juva verschilt op een belangrijk punt van een traditionele ambulance. De wagen is niet in de eerste plaats bedoeld om patiënten naar een ziekenhuis te vervoeren. In plaats daarvan brengt de ambulance op zonne-energie zorgverleners, medische apparatuur en stroom naar mensen die moeilijk toegang hebben tot zorg.
Dat maakt de wagen eerder een mobiele medische zorgpost dan een klassieke spoedambulance. Zorgverleners kunnen ermee naar dorpen en afgelegen gemeenschappen reizen om patiënten ter plaatse te onderzoeken. Vooral diagnostiek kan daar een groot verschil maken. Een patiënt hoeft dan niet eerst uren over slechte wegen te reizen om vast te stellen welke zorg nodig is.
Volgens Amref Health Africa kunnen bijvoorbeeld tientallen zwangere vrouwen tijdens één zorgbezoek in hun eigen dorp een echo krijgen. In de Keniaanse regio Narok vormen grote afstanden, gebrekkige wegen en onbetrouwbare elektriciteit nog altijd belangrijke hindernissen voor medische zorg.
De energie komt van zonnepanelen op het dak van de wagen. Daarnaast beschikt Stella Juva over panelen die aan de zijkanten kunnen worden uitgeschoven wanneer de ambulance stilstaat. Daardoor ontstaat op een zorglocatie meer oppervlak om zonlicht om te zetten in elektriciteit.
De opgewekte energie wordt opgeslagen in een batterij. Daarmee kan de ambulance rijden, maar kunnen ook medische apparaten in het voertuig worden gebruikt. De batterij maakt het bovendien mogelijk om apparatuur te laten werken wanneer de zon tijdelijk niet schijnt of wanneer het donker is.
De ambulance op zonne-energie beschikt onder meer over:
Juist die combinatie van mobiliteit en energievoorziening is volgens de ontwikkelaars belangrijk. In gebieden zonder betrouwbare stroomvoorziening is een medisch apparaat immers pas bruikbaar als er ook voldoende elektriciteit beschikbaar is.
Tijdens de praktijktest reed het team rond Narok, in het zuidwesten van Kenia. Een van de bestemmingen was de afgelegen gemeenschap Mosiro. Om die locatie te bereiken, was het team ongeveer zes uur onderweg over uitdagende wegen.
In totaal legde Stella Juva meer dan 800 kilometer af. Volgens de TU Eindhoven doorstond de ambulance op zonne-energie de testritten goed. Er was één noemenswaardig technisch probleem: een gebroken stuurstang. Die werd binnen ongeveer een half uur vervangen. Daarna kon de test worden voortgezet.
Tijdens een tweedaagse demonstratie testten zorgverleners de medische apparatuur in samenwerking met Amref Health Africa. De universiteit meldt dat de ambulance op zonne-energie tijdens het gebruik van de apparatuur meer energie opwekte dan zij verbruikte.
Dat betekent dat het voertuig tijdens stilstand zelfstandig medische zorg kon ondersteunen. De test was geen grootschalige patiëntencampagne, maar volgens het team was er genoeg capaciteit aanwezig om in twee dagen ongeveer 200 mensen te helpen. Andere berichtgeving benadrukt dat het om een vroege demonstratie van het concept ging.
Solar Team Eindhoven noemt voor Stella Juva een maximale actieradius van ongeveer 715 kilometer op verharde wegen en onder zonnige omstandigheden. Op onverharde wegen ligt de gemiddelde actieradius volgens de ontwikkelaars rond 360 kilometer. Het verschil komt onder meer door het terrein, het gewicht en de hogere weerstand tijdens offroad rijden.
De cijfers moeten daarom met enige voorzichtigheid worden gelezen. Een actieradius van 715 kilometer geldt niet automatisch bij bewolking, regen, veel stof of intensief gebruik van alle medische apparatuur. Ook de hoeveelheid energie die tijdens een zorgbezoek nodig is, hangt af van de apparaten die worden gebruikt en de duur van het onderzoek.
De ambulance op zonne-energie is dus niet volledig onafhankelijk van omstandigheden. Wel laat de praktijktest zien dat het ontwerp meer doet dan alleen elektrisch rijden. De zonnepanelen kunnen ook helpen om op locatie medische apparatuur van stroom te voorzien.
De resultaten uit Kenia zijn veelbelovend, maar vormen nog geen bewijs dat de ambulance op zonne-energie direct op grote schaal kan worden ingezet. Daarvoor zijn meer gegevens nodig over de levensduur van de batterij, onderhoud, kosten en prestaties onder verschillende weersomstandigheden.
Ook praktische vragen zijn nog niet volledig beantwoord. Kan een lokale werkplaats het voertuig repareren? Zijn reserveonderdelen beschikbaar? Hoe worden zorgverleners opgeleid om de medische apparatuur te gebruiken? En welke wettelijke eisen gelden voor röntgenonderzoek en andere medische toepassingen in verschillende landen?
Daarnaast is de omschrijving “’s werelds eerste zonne-ambulance” afkomstig van Solar Team Eindhoven. Het is daarom zorgvuldig om te schrijven dat het team Stella Juva als eerste ambulance op zonne-energie presenteert, in plaats van de wereldwijde primeur zonder voorbehoud als onafhankelijk vastgesteld feit te beschouwen.
Toch is de test betekenisvol. De ambulance op zonne-energie koppelt twee problemen aan elkaar: de behoefte aan schoner vervoer en het gebrek aan medische infrastructuur in afgelegen gebieden. Waar een gewone mobiele kliniek afhankelijk kan zijn van brandstof of een aansluiting op het elektriciteitsnet, probeert Stella Juva beide beperkingen met zonne-energie op te vangen.
De grootste vernieuwing zit daarom niet alleen in het rijden zonder brandstof. Het voertuig moet vooral zorg mogelijk maken op plaatsen waar die zorg anders moeilijk bereikbaar is. Als de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en onderhoudbaarheid in vervolgtesten worden bevestigd, kan het concept interessant worden voor gezondheidsorganisaties die werken in afgelegen regio’s.
De praktijktest in Kenia laat in elk geval zien dat een ambulance op zonne-energie onder zware omstandigheden kan rijden en medische apparatuur kan ondersteunen. De volgende stap is onderzoeken of die prestatie ook langdurig, betaalbaar en op grotere schaal haalbaar is.
Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van de TU Eindhoven, NOS en Reuters/GMA News over Stella Juva, de praktijktest in Kenia en de samenwerking met Amref Health Africa.
