Medisch Webboek

Symptomen, klachten en verschijnselen

• Zweren, bulten, gezwellen, of wratten op of rond de geslachtsorganen.
• Jeuk aan de geslachtsorganen of de anus.
• Afscheiding uit de vagina, penis, of anus.
• Brandend gevoel tijdens het urineren.
• Keelpijn.
• Opgezwollen lymfklieren.
• Pijn in het bovenste deel van de dij (lies) of onderbuik.
• Huiduitslag, met name op de voetzolen of handpalmen.

Seksueel overdraagbare aandoeningen worden tijdens seksueel contact van de ene op de andere persoon overgebracht. Gewoonlijk bestaat dat contact uit geslachtsgemeenschap, maar soms uit orale of anale seks of een andere vorm van seksuele activiteit. Deze aandoeningen worden kortweg SOA genoemd. Ze worden ook wel geslachtsziekten of venerische ziekten genoemd. Ieder type SOA wordt weer door een andere ziekteverwekker veroorzaakt. De meest voorkomende SOA’s zijn gonorroe, chlamydia, syfilis, trichomonas, genitale herpes en humaan papillomavirus. Bovendien verspreidt AIDS zich steeds meer.

SOA’s komen het meest voor bij tieners en jonge volwassenen. Dit is misschien gedeeltelijk te wijten aan de toename van seksuele activiteit en het experimenteren op dit terrein in deze leeftijdsgroep. Ongelukkigerwijs zijn bij de meeste tieners de vaardigheden in het nemen van beslissingen en het leggen van contacten nog in ontwikkeling en houden deze geen gelijke tred met hun seksuele activiteit. Het gebrek aan adequate seksuele voorlichting kan soms ook een rol spelen.

Als je seksueel actief bent, loop je een zeker risico om een SOA op te lopen. Hoe meer seksuele partners je hebt, hoe groter de kans die je loopt één van deze ziekten op te doen.

Diagnose. Het is belangrijk je te realiseren dat SOA’s niet altijd gepaard gaan met verschijnselen. Wanneer er geen verschijnselen zijn, hebben jij en je partner geen reden om te aan te nemen dat er iets mis is. In zo’n geval kan de infectie makkelijk worden doorgegeven. Om die reden zou je, als je een seksueel actieve tiener bent, regelmatig getest en onderzocht moeten worden op de meest voorkomende vormen van SOA’s.

Als eerste stap om te bepalen of je een SOA hebt, zal je arts een lichamelijk onderzoek doen, waartoe ook een inwendig onderzoek behoort als je een vrouw bent. De volgende stap is het nemen van monsters van bloed, urine of genitale afscheiding, die kunnen worden nagezien op de aanwezigheid van een SOA-veroorzakende ziekteverwekker of op antilichamen tegen een dergelijke microbe.

Onthoud je van seksueel contact als je seksuele partner je vertelt dat hij of zij een SOA heeft. Als je zelf denkt dat je een SOA hebt, onthoud je dan eveneens van seksueel contact totdat je SOA genezen is. Raadpleeg onmiddellijk een arts.

In Nederland kun je een bezoek brengen aan je huisarts, sommige GGD-en, het Rutgershuis of een drempelvrije polikliniek voor geslachtsziekten. Ook kun je terecht bij een gynaecoloog of dermatoloog, maar hiervoor heb je een verwijsbrief nodig. In België kun je onder andere naar je huisarts gaan of naar één van de perifere centra van het Centrum Geboortenregeling en Seksuele opvoeding. Ook het instituut voor Tropische Genees kunde kan inlichtingen over SOA’s verstrekken. Je bezoek zal altijd strikt geheim gehouden worden. Maak je geen zorgen dat je ouders op de hoogte gesteld zullen worden. Artsen zijn echter wettelijk verplicht om veel SOA’s aan de Geneeskundige Hoofdinspectie te rapporteren.

Telkens wanneer de diagnose van een SOA gesteld wordt, is het van belang dat alle seksuele partners onderzocht en behandeld worden. Voel je niet schuldig wanneer je de identiteit van je partner of partners aan je arts onthult. Het kan niet vaak genoeg herhaald worden dat deze informatie geheim gehouden zal worden.

Hoe ernstig zijn seksueel overdraagbare aandoeningen? De meeste SOA’s kunnen met geneesmiddelen worden genezen, met uitzondering van AIDS, dat dodelijk is. Ook syfilis was een ziekte met dodelijke afloop, voordat er een effectieve behandeling voor werd ontwikkeld. Herpes en humaan papillomavirus kunnen, hoewel ze behandeld worden, later weer opduiken.

Hoe langer je de behandeling uitstelt, hoe moeilijker het zal zijn je SOA onder controle te krijgen. Soms blijven SOA’s zo lang onbehandeld dat ze tot blijvende complicaties leiden. Herhaalde ontstekingen van het kleine bekken kunnen bij een jonge vrouw tot onvruchtbaarheid leiden (ze is dan niet in staat om kinderen te krijgen). Tienermeisjes lopen een extra groot risico op complicaties bij SOA’s.

Behandeling. Geneesmiddelen. Er zijn verscheidene antibiotica voorhanden om SOA’s te genezen en de microben te doden waardoor ze worden veroorzaakt.

Preventie. Je kunt een SOA voorkomen door je te onthouden van seksuele activiteit. Als je seksueel actief bent, kun je het risico om SOA’s op te lopen minimaliseren door selectief te zijn wat betreft je seksuele partners en een condoom te gebruiken. Condooms zijn betrekkelijk effectief in het tegengaan van de verspreiding van ziekteverwekkers, waaronder ook het AIDS-virus. Door dergelijke voorzorgsmaatregelen wordt het mogelijk veiliger te vrijen. Zaaddodende middelen bieden indien ze in combinatie met een condoom gebruikt worden extra bescherming tegen de verspreiding van SOA’s.

Interessante links

Soa info