Psychologische veranderingen

Onderwerp uit hoofdstuk 1.5 De tienerjaren

In de vroege adolescentie zul je misschien thuis beginnen te experimenteren met een andere manier om je te gedragen en te kleden. Voordat je iets op de buitenwereld uitprobeert, zul je trachten de goedkeuring van de andere gezinsleden te verwerven. Het kan zijn dat je een paar aarzelende pogingen doet om je onafhankelijkheid te bevestigen. Het kan zijn dat gezinsactiviteiten je minder gaan interesseren en dat je in mindere mate bereid bent om advies of kritiek van je ouders aan te nemen. Je vindt wellicht meer sociale steun in een hechte relatie met je beste vriend of vriendin van hetzelfde geslacht.

Wanneer je je begint los te maken van de invloed van het gezin, zul je meer aandacht aan je leeftijdgenoten gaan besteden. Het kan zijn dat die zelfs een tijd lang een overheersende invloed op je denken en je gedrag hebben. De door jou gekozen leeftijdsgroep kan een club, team, of andere groep adolescenten zijn van ongeveer dezelfde leeftijd als jij. Eerst is de door jou gekozen leeftijdsgroep waarschijnlijk beperkt tot leden van je eigen geslacht. Tijdens de adolescentie verandert dat gewoonlijk in een meer gemengde groep.

Je leeftijdsgroep kan je sociale status verschaffen en je een geruststellend gevoel van veiligheid geven: je hebt een plaats in de groep en je hebt het gevoel dat je daar thuishoort. Maar een tienergroepje eist vaak dat je je aanpast in je gedrag, opvattingen en kleding.

Privacy wordt in toenemende mate belangrijk voor je. Het kan zijn dat je thuis een eigen kamer wilt hebben. Je gaat misschien een dagboek bijhouden om je vertrouwelijke gedachten op te schrijven. Deze vorm van geheimhouding kan erg belangrijk voor je zijn en moet door anderen worden gerespecteerd.

Je strijd om onafhankelijkheid komt vaak middenin je adolescentie het duidelijkst naar voren. Je zult misschien de controlemaatregelen van je ouders en de discipline die zij van je eisen, op de proef gaan stellen. Je kunt tot de conclusie komen dat de normen van je ouders onrechtvaardig zijn. Je ontwikkelt je eigen waardensysteem of neemt dat van je leeftijdsgroep over en tart het gezag van je ouders en leraren.

Jij en je leeftijdgenoten vinden het misschien leuk om allerlei streken uit te halen. Bij de door jou gekozen leeftijdsgroep kan sprake zijn van opstandig gedrag. Er kan een grote druk van je leeftijdgenoten op je uitgaan om risico’s te nemen die jou en anderen in gevaar brengen, zoals bijvoorbeeld experimenteren met drugs, seks, of vandalisme. Sommige tieners gaan hier zelfs nog verder mee en vervallen in negatief gedrag. Als je hier te ver mee gaat, kan je opstandigheid je blijvende problemen thuis, op school, en zelfs met de wet bezorgen.

Aan het eind van de adolescentie of in de vroege volwassenheid zul je een andere manier van denken ontwikkeld hebben over het gezin waartoe je behoort. Naar je eigen gevoel ben je een persoon geworden die losstaat van zijn familie, zelfs als je nog thuis woont. Je bent ofwel al financieel onafhankelijk door het geld dat je verdient waarmee je jezelf kunt onderhouden, of je zult het spoedig worden. Omdat je meer vrede hebt gevonden in je eigen identiteit, ben je geleidelijk losgekomen van de normen en waarden van je leeftijdsgroep.

Het bereiken van de onafhankelijkheid hoeft nog niet te betekenen dat je je van anderen isoleert. Het betekent eerder dat je genoeg hebt meegekregen vanuit je opleiding, het gezin en de gemeenschap om je in staat te stellen in financieel, emotioneel en sociaal opzicht je eigen boontjes te doppen. Nu je op volwassen wijze functioneert, weet je ook wanneer en hoe je van de diensten van anderen gebruik kunt maken om hulp te krijgen wanneer dat nodig is. Het kan zelfs zijn dat je zoveel waardering kunt opbrengen voor de normen en waarden van je ouders dat je hun advies vraagt wanneer je daaraan behoefte hebt. Nu je meer jezelf bent, ben je misschien niet langer bang dat je ouders zullen proberen je leven te bepalen of je opnieuw als een kind zullen behandelen.

Ouders hebben het vaak moeilijk wanneer zij moeten omgaan met de psychische veranderingen die bij hun kinderen in de adolescentie plaatsvinden. Je ouders kunnen er echter aan bijdragen dat je overgang naar de onafhankelijkheid soepeler verloopt. Zij kunnen een delicaat, steeds wisselend evenwicht vinden tussen hun verschillende verantwoordelijkheden – die vaak met elkaar in conflict zijn – en door steun en begrip op te brengen en tegelijkertijd normen vast te stellen en gevaarlijk of schadelijk gedrag in de hand te houden.

Wanneer je ouders het niet eens zijn met wat je doet, moeten ze proberen een houding te vinden die standvastig is zonder al te bestraffend te zijn. Ze zouden je oprechte pogingen om onafhankelijk te zijn moeten respecteren. Geleidelijk zouden ze afstand moeten doen van de controle die ze tijdens je kinderjaren op je hebben uitgeoefend en erop vertrouwen dat je geleid zult worden door de zelfcontrole die zij je mede bijgebracht hebben.

Het is belangrijk dat je voor ogen houdt dat je ouders proberen hun rol van verzorgers en beschermers, die ze aanvankelijk vervulden, te veranderen in een rol met minder zeggenschap. De uitdaging waar ouders zich voor geplaatst zien, is dat ze hun betrokkenheid op een aangename manier geleidelijk verminderen in plaats van hun vroegere rol abrupt van zich af te schuiven.

1 reactie op “Psychologische veranderingen”

  1. [...] Webboek « Psychologische veranderingen Seksuele activiteit [...]

Laat een reactie achter