Oxazepam

Onderwerp uit hoofdstuk 6. Medicijnen

Oxazepam bekleed de vierde plek om de lijst van meest verkochte medicijnen van Nederland. Een plek waar we met zijn allen niet trots op hoeven te zijn. Oxazepam behoort tot de groep benzodiazepinen en zouden stukken minder voorgeschreven moeten worden dan nu het geval is. Er zijn ook al veel initiatieven geweest om het gebruik van benzo’s terug te dringen echter zonder echt succes. Sinds 2009 worden benzodiazepinen niet meer vergoed en moet er dus voor betaald worden. Wellicht dat hierdoor het gebruik ervan wat afneemt. Of dit echt zal gaan werken is maar de vraag want het zijn vooral ouderen en mensen in een kansloze positie die deze medicijnen slikken. Mogelijk is de verslavende werking van de benzodiazepinen ook debet aan het veelvuldig gebruik van dit medicijn. 

Oxazepam behoort tot de ‘beruchte’ familie van de benzodiazepinen. Te vaak werden deze middelen voorgeschreven omdat een arts niet meer wist wat te doen. Stress, slaapstoornissen, vage klachten? Het antwoord was te vaak een benzodiazepine. Benzodiazepinen zijn stoffen met naast een kalmerend effect ook een angst onderdrukkend effect. Daarom worden ze gebruikt als kalmerende middelen of tranquillizers. Ook worden ze gebruikt als slaapmiddelen en bij de behandeling van epilepsie. Omdat er in de jaren zestig geen veilige kalmerende middelen waren, leek de komst van deze toen nieuwe groep medicijnen een verbetering. Snel werden ze populair. Inmiddels zijn de gouden dagen van deze medicijnen voorbij, maar nog altijd horen ze tot de meest geslikte geneesmiddelen. Sinds de vondst van de eerste benzodiazepine zijn er duizenden varianten ontwikkeld, waarvan er een aantal in de Nederlandse apotheken te vinden is.

Deze benzodiazepinen ontspannen en ze worden gebruikt als tranquillizers, slaapmiddelen, medicijn tegen angst (anxiolyticum), ter behandeling van epilepsie en als spierontspanners. Oxazepam wordt ook geslikt door mensen die proberen om van hun alcoholverslaving af te komen.

Wijze van gebruik: Gebruiken volgens voorschrift. Bij slaapstoornissen veertien dagen, maximaal een maand. Als je arts je ongezien van herhaalrecepten voorziet, geeft hij niet de beste behandeling die mogelijk is. Bij angststoornissen: enkele maanden, hoogstens vier, gebruiken. Daarna moet er zeker een betere behandeling gestart zijn. Dosis ver9eten? Niet erg, zeker niet een extra dosis nemen. Hier volgen enkele regels voor het gebruik van benzodiazepinen. Is er werkelijk een situatie waarin het noodzakelijk lijkt om een tranquillizer te slikken, denk dan aan het volgende:

  • Gebruik het middel niet lichtzinnig. Dus nooit tegen klachten die niet veel om het lijfhebben.
  • Gebruik altijd weinig.
  • Gebruik het nooit samen met alcohol.
  • Als het middel voor slaapstoornissen geslikt wordt, neem het dan hoogstens twee tot vier weken. Probeer af en toe om de avond een tablet.
  • Als het middel tegen angstaanvallen gebruikt wordt, gebruik het dan hoogstens een maand of twee.
  • Stop geleidelijk met de tranquillizers of slaapmiddelen. Doe het nooit in één keer, want zelfs na zes weken gebruik ziet men soms al onthoudingsverschijnselen.
  • Het slikken van tranquillizers of slaapmiddelen mag niet het enige zijn wat aan de klachten gedaan wordt. Die moeten ook op andere manieren worden behandeld.

Als gebruiker van medicijnen moet men het niet alleen aan de arts overlaten wat deze voorschrijft. Men doet er goed aan zich over de benzodiazepinen te laten informeren. De dokter kan wel een druk ochtendspreekuur hebben gehad en blij zijn z’n patiënten met een recept de deur uit te hebben gewerkt. Uiteindelijk zal degene die deze middelen slikt er de nadelen van ondervinden: gewenning en afhankelijkheid, plus een verhoogde kans op verkeersongevallen en heupfracturen. Het is daarom van belang mee te beslissen!

Bijzonderheden: Er zijn meer vrouwen dan mannen die het middel slikken. Hebben ze meer last van stress? Ofkomt het omdat vrouwen vaker bij de arts komen en dus ook vaker deze ‘laatste oplossing’-medicijnen voorgeschreven krijgen?

Bijwerkingen: Met name in het begin van de behandeling: slaperigheid de volgende dag, vermoeidheid, beweegonzekerheid en verwardheid, hoofdpijn, afVlakking van het gevoel, duizeligheid, spierzwakte. Verder: maag-darmstoornissen, slikstoornissen, dubbelzien, geheugenstoornissen, opwekking eetlust en gewichtstoename, verminderde libido, huidreacties. Het merkbaar worden van een onopgemerkte depressie. Met name bij hoge dosering, bij kinderen en ouderen: onverwachte, tegengestelde reacties zoals acute opwinding en verandering van de psychische toestand. Bij gebruik van benzodiazepinen kan afhankelijkheid optreden. De lijst bijwerkingen is natuurlijk ook in de bijsluiter te vinden. Dat zorgt voor het idee dat dit medicijnen zijn zoals elk ander, maar omdat deze middelen vaak onterecht gebruikt worden, is extra aandacht noodzakelijk voor de negatieve kanten van het gebruik. De belangrijkste bezwaren tegen benzo’s in het algemeen en dus ook tegen oxazepam zijn:

  • bij chronisch gebruik kans op verslaving;
  • bij ouderen onverwachte bijverschijnselen;
  • bij ouderen vaker valpartijen en dus ook vaker breuken;
  • afVlakking van gevoelsleven en onverschilligheid;
  • slaperigheid overdag en dat leidt tot een grotere kans op verkeersongevallen;
  • lost de werkelijke problemen niet op.

Let op! Dit middel niet gebruiken bij de spieraandoening Myasthenia Gravis, overgevoeligheid voor benzodiazepinen, ernstige ademhalingsstoornissen, aanvallen van ademonregelmatigheden gedurende de nacht (apneu-syndroom) of ernstige leverfunctiestoornissen.

Zwangerschap en borstvoeding: Over de veiligheid van dit middel tijdens de zwangerschap zijn onvoldoende gegevens bekend, wel kunnen er effecten bij de pasgeborene optreden zoals voedingsproblemen, onderkoeling, daling van de ademhaling en afhankelijkheid. Dus maar liever niet gebruiken tijdens de zwangerschap. Benzodiazepinen gaan over in de moedermelk, dus tijdens het gebruik mag men geen borstvoeding geven.

Kinderen/ouderen: Ouderen zijn gevoeliger voor de sedatieve effecten van benzodiazepinen, bovendien is bij hen het gevaar van ophoping in het lichaam groter. Ouderen moeten een lagere dosis gebruiken, want ze hebben bij het gebruik van benzodiazepinen vaak vervelende bijverschijnselen. Hetgeen niet wegneemt dat juist ouderen in de regel veel te vaak tranquillizers slikken. Met alle gevolgen van dien: zo is gebleken dat aan ouderen met heupfracturen kort voor het ontstaan van de fractuur in drie van de vier gevallen een recept voor een tranquillizer was uitgeschreven. De fracturen waren een gevolg van valpartijen die werden veroorzaakt door evenwichtsstoornissen (JAMA 1989; 262:3303). Ouderen kunnen bovendien vaak op onverwachte wijze op benzodiazepinen reageren. Men ontspant dan bijvoorbeeld niet maar raakt er juist opgewonden door. Ook wordt een op de tien ouderen – net als, overigens, sommige jongeren – door deze middelen erg neerslachtig. Bovendien zijn ze vaak overgevoelig gebleken voor het plotseling stoppen  met benzodiazepinen, krijgen dan ernstige slaapstoornissen en raken verward. Dat betekent dus verslaving. Uit onderzoek is tevens gebleken dat gebruik van benzodiazepinen door ouderen die in een ziekenhuis opgenomen werden, samenhing met geestelijke aftakeling. Dat risico bleekvoor ouderen die benzodiazepinep slikten zelfs drieënhalf keer zo groot als voor ouderen die niets slikten (J. Gerontol 1995; 50a:m99). Artsen die hun medische literatuur goed bijhouden, weten
overigens maar al te goed dat ze niet routinematig benzodiazepinen aan ouderen moeten voorschrijven: het is een onderwerp dat regelmatig aan de orde komt in medische vakbladen en tijdens nascholingscursussen. Gezien de blijvende populariteit van de benzo’s lijkt dat weinig uit te halen. Juist omdat ouderen vaak op onverwachte wijze op deze
middelen reageren, is het verstandig hiermee extra voorzichtig om te springen. Bovendien, zo is bekend, hebben ouderen minder benzodiazepinen nodig omdat op leeftijd de nieren trager werken. Kinderen moeten geen benzodiazepinen gebruiken.

Invloed op de rijvaardigheid: Het gebruik kan leiden tot verminderd reactie- en concentratievermogen. Vele dagelijkse bezigheden (zoals autorijden) kunnen daarvan hinder ondervinden. Aan het verkeer deelnemen met een versuffende stof in het bloed is gevaarlijk. Een eenvoudig gegeven, maar het schijnt niettemin dat eerst allerlei onderzoek de waarheid ervan moet aantonen voordat het geaccepteerd wordt (JAMA 1997; 278:27 en The Lancet 1998; 352:1331). Zelfs wanneer dit uiteindelijk gebeurt, weigert de overheid daaraan behoorlijke conclusies te verbinden (The Lancet 1998; 352:1324 en 2019): een verbod op het deelnemen aan het verkeer onder invloed van dit soort middelen zou jaarlijks
veel ongevallen en doden kunnen schelen.

Kans op verslaving: Bij gebruik van benzodiazepinen kan afhankelijkheid optreden. Afhankelijkheid betekent verslaving. Het risico van afhankelijkheid neemt toe bij hogere doseringen, een langere gebruiksduur en bij alcohol- en/ of drugmisbruik in de anamnese. In verband met de risico’s van afhankelijkheid, tolerantie en bijwerkingen op het centrale zenuwstelsel moet het gebruik als medicijn tegen angstaanvallen niet langer duren dan ten hoogste enkele maanden, als slaapmiddel 1- 2 weken, max. 4 weken. Om mogelijkeonthoudings- en/of rebound-verschijnselen te voorkomen moet men bij het stoppen van de behandeling en bij overschakeling van een lang- op een kortwerkend benzodiazepine het oorspronkelijke middellangzaam maar zeker verminderen.

Interacties: Alcohol versterkt de werking van dit middel. De euforie en daardoor de psychische afhankelijkheid van de sterke pijnstillers – de opioïden- kunnen worden versterkt.

2 reacties op “Oxazepam”

  1. [...] Voor meer informatie over benzodiazepinen zie oxazepam. [...]

  2. Heeft vervelende bijwerkingen. Wat is de beste manier om te stoppen bij gebruik bij slapeloosheid?

Laat een reactie achter