Medisch Webboek

Lip-, kaak en gemeltespleten behoren tot de aangeboren afwijkingen, ze kunnen apart voorkomen of in combinatie met ander afwijkingen. Wanneer ze in combinatie met een andere afwijking voorkomen, dan maken ze in de meeste gevallen deel uit van een syndroom. De Griekse benaming voor spleet is (schisis).

De aangeboren afwijking, het hebben van een hazenlip (gespleten bovenlip), wel of niet in combinatie met een gespleten gehemelte, komt voor bij 1 op de 1000 pas geboren baby’s; als er sprake is van alleen een gespleten gehemelte, dan is het aantal dat deze afwijking heeft 1 op de 2500 pasgeboren baby’s. Bij een hazenlip of deze nou in combinatie is met een gespleten gehemelte of niet, hier speelt erfelijkheid een grotere rol, dan bij een gespleten gehemelte. De kans op het krijgen van een kind met een schisis kan verkleind worden door al voor de zwangerschap, foliumzuur te slikken.

Wanneer een baby geboren wordt met een schisis, dan kan dat ook invloed hebben op alle mond-, neus-, en oorfuncties. Er kunnen gehoor- spraak- en ademhalingsproblemen ontstaan. Tevens zijn schisispatiënten sneller verkouden. Meestal missen ze later tanden of heeft hun gebit een andere vorm of grootte. In sommige gevallen gaat een hazenlip gepaard met andere aangeboren afwijkingen, zoals klompvoeten, hartstoornissen of een verminderde intelligentie.

Als een kind een hazenlip heeft dan heeft hij dus een spleet of een grote opening op de plek, waar de lip niet helemaal goed aan elkaar is gegroeid. De spleet kan in grootte verschillen van een klein putje in de bovenlip tot een complete gespleten lip, hier loopt de opening dan tot in de neus door. Wanneer ook het gehemelte gespleten is, dan kan er een sluitingsdefect van de hele bovenkant van de mond ontstaan.

Het voeden is het eerste probleem wat zich zal voordoen bij een baby die met een hazenlip en/of een gespleten gehemelte geboren is. Na de geboorte kan de spleet in het gehemelte opgevuld worden met een speciaal daarvoor gemaakt gehemelteplaatje, hierdoor zal veel gemakkelijker zijn om de baby te voeden. Omdat het kind natuurlijk groeit, zal er om de paar weken een nieuw plaatje gemaakt moeten worden.

Als een baby geboren wordt met een hazenlip, dan moet hij als hij zo’n één of twee maanden oud is een operatie ondergaan, om de lip te sluiten. Meestal zullen er dan nog meerdere operaties volgen, bestaand uit gedeeltelijke hersteloperaties die planmatig uitgevoerd worden om, (afhankelijk van de grootte van de hazenlip), tot uiteindelijk een mooi resultaat te bereiken. Het komt vaak voor dat er bij een hazenlip ook sprake is van verwijdt neusgat. Doordat de hazenlip gesloten wordt, wordt ook de neusopening wat nauwer. Vaak wordt er gewacht tot het kind zo’n 16 tot 17 jaar oud is om een definitieve correctie van de neus uit te voeren. Het hangt van de grootte van de aandoening af, hoe het cosmetische resultaat uiteindelijk zal zijn en/of er verder geen ontstekingen ontstaan.

De afwijking van een gehemeltespleet, zal vaak in het eerste levensjaar worden gesloten. Dit wordt gedaan om een normale spraakontwikkeling te bevorderen. Bij deze operatie is het doel om het kind met een normale stem te kunnen laten praten en om het teruglopen van voeding naar de neus te verminderen. Wanneer een kind 3 jaar oud is en nog niet geopereerd is, dan kan hij zo mogelijk toch een verstaanbare spraak ontwikkelen met behulp van een gehemelteplaatje.

In sommige gevallen blijven kinderen last van hun spraakproblemen houden, ook al zijn ze geopereerd. Dit wordt veroorzaakt doordat de spieren van het zachte gehemelte niet helemaal goed functioneren. Meestal is het noodzakelijk om gebruik te maken van logopedie.

Er zijn speciale schisisteams, dit zijn specialistsche behandelgroepen voor mensen met deze afwijkingen. Zo’n schisteam bestaat uit een plastische chirurg, een kaakchirurg, KNO-arts, de orthodontist, de logopedist en een maatschappelijk werker.

De resultaten na vaak jarenlange behandeling, mede door een goede coördinatie van de behandeling binnen het team, zijn heel goed te noemen.