Pantoprazol behoort tot de protonpompremmers. Het remt de protonpomp in de maagwand die verantwoordelijk
is voor de aanmaak van maagzuur. Remmen van de protonpomp zorgt voor een sterke zuuronderdrukking in de maag. Omdat verhoogde maagzuurproductie verantwoordelijk is voor een reeks klachten van de maag, twaalf vingerige darm en slokdarm, worden protonpompremmers gebruikt bij tal van klachten.

Pantoprazol wordt gebruikt bij behandeling van zweren van de twaalfvingerige
darm, goedaardige maagzweren, reflux-oesophagitis (teruglopen
van maagzuur in de slokdarm door een slecht functionerende
maagklep), ernstige reflux-oesophagitis bij kinderen vanaf één jaar, behandeling
van symptomen van gastro-oesophageale reflux, zuurbrand
van de maag, behandeling en preventie bij patiënten met zweren door
verhoogde zuurproductie, beschadiging van de wand van maag of darmen
of een geschiedenis van maagklachten die tegelijkertijd behandeld
moeten worden met een prostaglandinesynthetaseremmer (NSAID).
Uitroeien van de bacterie Helicobacter pylori in combinatie met antibacteriële
therapeutische middelen (amoxicilline en claritromycine).

Voor meer informatie over protonpompremmers zie omeprazol.

Diclofenac wordt gebruikt tegen reuma, artritis en gewrichtsaandoeningen door ouderdom. Stijve en pijnlijke schouder.
Ook wordt het middel gebruikt bij hoofdpijn, spierpijn en acute lage rugpijn. Koorts en pijn bij griep, keelontsteking en verkoudheid en na vaccinatie. Verder bij met koorts gepaard gaande ziekten, speciaal voor kortstondig gebruik bij chemotherapie. Bij infectieziekten. Diclofenac wordt ook gebruikt voor nabehandeling na oog- en ooroperaties, of bij tandheelkunde om zwellingen te voorkomen.

Wijze van gebruik: Om nachtelijke pijn en ochtendstijfheid te vermijden kan een gecombineerde behandeling plaatsvinden met tabletten overdag en een zetpil voor het slapen gaan. De dosering is afhankelijk van de aandoening waartegen het medicijn gebruikt wordt. De dragees en tabletten niet delen afkauwen, heel doorslikken met een ruime hoeveelheid water; de retardtabletten bij voorkeur tijdens of na de maaltijd, om maag-darmbijwerkingen te beperken. De dragees en maagsapresistente tabletten bij voorkeur vóór de maaltijd innemen. De aanwezigheid van voedsel vertraagt de passage door de maag.

Bijzonderheden: NSAID’s zijn medicijnen die ernstige bijwerkingen kunnen veroorzaken. Slechts een deel van de NSAID’s is daarom zonder recept in drogist of apotheek, zelfs in de supermarkt, in lage dosering verkrijgbaar: ibuprofen, naproxen, acetylsalicylzuur en diclofenac.

Bijwerkingen: Als bijwerkingen zijn bekend: maag-darmstoornissen zoals misselijkheid, braken, diarree, verstopping, winderigheid, opkomend maagzuur, anorexie, oprispingen; ook bloeding of perforatie (doorboring van de darm, vooral bij ouderen). Verder: hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, slaperigheid, slapeloosheid, prikkelbaarheid, gevoelsstoornissen, depressie, psychotische reacties, visusstoornissen (wazig zien, dubbel zien), oorsuizen, gehoorstoornissen, smaakstoornissen. Vochtophopingen en huidreacties zoals uitslag, eczeem, licht exantheem, vorming van blaasjes, (allergische) purpura, haaruitval en fotosensibilisatie (overgevoeligheid voor licht). Overgevoeligheidsreacties bijvoorbeeld astma, oedeem. Ook kunnen nierfunctiestoornissen optreden. Zelden: alvleesklierontsteking, te hoge of te lage bloeddruk en pijn op de borst. Uit onderzoek blijkt dat diclofenac een middel is waarbij beenmergonderdrukking voor kan komen. Heel zelden, maar gezien het feit dat er pijnstillers zijn waarbij het nog sporadischer voorkomt, is het misschien verstandig daar de voorkeur aan te geven. Daar komt nog bij dat door diclofenac veroorzaakte, dodelijk verlopende lever- en nierbeschadiging bekend is. Dat betekent dat het middel niet de eerste keus zou moeten zijn voor mensen met een eenvoudige rugpijn of hoofdpijn. Wie diclofenac chronisch gebruikt, zou regelmatig bloedonderzoek moeten ondergaan om te voorkomen dat men op een kwaad moment verrast wordt door een ongewenste beenmergonderdrukking. Heel zeldzaam kan bij gebruik van diclofenac een levensbedreigende bloedarmoede (immuunhemolytische anemie) optreden (Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2004; 148:37). Deze is te herkennen door een ernstige geelzucht, koorts, diarree, hartfalen, verhoogde bloeddruk, die zich binnen twee weken, maar niet gedurende de eerste zes dagen, na het gebruik van de eerste diclofenactabletten ontwikkelen. Mensen die al eens eerder diclofenac gebruikt hebben kunnen al sneller dan binnen zes dagen op het medicijn reageren. Je moet snel naar je arts gaan, die zal adviseren onmiddellijk met het slikken van de pijnstiller te stoppen en je medicijnen zal voorschrijven die je door de crisis heen zullen helpen.
Het British Medica! joumal meldt dat het risico op hartproblemen mogelijk groter is door gebruik van diclofenac (Cataflam, Voltaren) (BMJ 2005; 330:1366). Voor het onderzoek werd in een databestand van Britse huisartsen naar mensen gezocht die een eerste hartinfarct hadden gekregen. Zo werden 9218 mensen gevonden. Hun gegevens werden vergeleken met die van 86 349 mensen die als controle gebruikt werden. Inderdaad bleek dat de mensen met een infarct in de drie maanden voorafgaande aan het infarct vaker rofecoxib (beter bekend als Vioxx, dat uit de handel moest worden genomen), celecoxib of diclofenac hadden gebruikt. Omgerekend betekent dit dat als 700 mensen van 65 jaar en ouder rofecoxib slikken er één nodeloos een infarct krijgt. Bij ibuprofen moeten 1ooo mensen dit middel slikken voor één nodeloos infarct. Bij diclofenac gaat het om ongeveer 5oo mensen. Dit is een observerend onderzoek. Het legt een verband, maar het bewijst niets. Het verband is wel zo sterk dat er goede reden tot bezorgdheid is. Er is nu een onderzoek nodig waarin men een echt oorzakelijk verband aantoont.

Let op! Diclofenac mag niet gebruikt worden bij een actieve – of in de voorgeschiedenis – maagzweer en maagdarmbloedingen, bij cerebrovasculaire bloedingen (CVA), bij veranderingen in het bloed, bij een vermindering
van de beenmergfunctie, bij ernstig hartfalen, bij ernstige leverbeschadiging, bij ernstige nierfunctiestoornissen en bij overgevoeligheid voor sulfiet. Men kan het ook niet gebruiken als zich na eerder gebruik van acetylsalicylzuur of andere NSAID’s een astma-aanval, netelroos, neuspoliepen of rhinitis (ontsteking van het neusslijmvlies) voordeed. De zetpillen mogen niet gebruikt worden bij proctitis (ontsteking van de endeldarm).

Rijvaardigheid: Omdat in Bminoes drank ook alcohol zit, kan dit middel duizeligheid, slaperigheid of verminderd gezichtsvermogen veroorzaken. Bestuur in deze gevallen geen voertuig en gebruik ook geen gereedschapen/ofbedien geen machines.

Zwangerschap en borstvoeding: Gebruik tijdens zwangerschap, vooral in het laatste trimester, alleen op strikte indicatie en in de laagst mogelijke dosering. Diclofenac niet gebruiken enige dagen voor en tijdens de baring. Diclofenac gaat in kleine hoeveelheden over in de moedermelk. Bij gebruik van 150 mg per dag zijn deze hoeveelheden dermate gering, dat geen problemen voor het kind te verwachten zijn.

Ouderen/kinderen: Naarmate men ouder is, neemt de kans op bijwerkingen van maag en darmen toe. Daarom geldt als regel dat als je 70 jaar of ouder bent je dit medicijn tegelijkertijd moet slikken met een middel dat de maag beschermt. Dat geldt ook voor een korte kuur; zelfs bij een paar dagen vanwege wat rugpijn.

Interacties: Bij gelijktijdig gebruik van orale anticoagulantia (bloedverdunners) kan de bloedstollingstijd verlengen. Gelijktijdig gebruik van diclofenac met andere NSAID’s en corticosteroïden kan de bijwerkingen op het maag-darmstelsel versterken, met name bij ouderen.
Diclofenac kan de bloedspiegels van het medicijn tegen depressie, lithium en methotrexaat, verhogen. Gelijktijdige behandeling met kaliurnsparende plaspillen kan leiden tot een verhoogd kaliumgehalte in het bloed. Diclofenac kan de giftige werking van ciclosporine, dat de immuniteit onderdrukt, op de nieren doen toenemen.

Metformine behoort tot de familie van de biguaniden. Die zorgen ervoor dat de spieren meer suiker opnemen. Het suikergehalte in het bloed wordt dan normaal, terwijl de hoeveelheid natuurlijke insuline onveranderd blijft. Daarnaast is gebleken dat onder invloed van mettormine de darmen minder voedsel doorgeven aan het bloed. Dit (verteerde) voedsel is gedeeltelijk suiker en ook op die manier is er dus minder daarvan in het bloed aanwezig. De mensen die deze middelen slikken, vallen daarom ook af. Bij het gebruik van biguaniden kun je daarom ook een vitaminegebrek verwachten.

Mettormine is het enige bloedglucose verlagende middel waarbij in onderzoek een reductie van de bij suikerziekte
vaak voorkomende complicaties van de grote bloedvaten is gerapporteerd. Vooral bij dikke mensen met diabetes is dit middel de beste keuze. Mettormine wordt ook gebruikt bij de behandeling van het zogenaamde Polycystisch Ovarieel Syndroom. Bij het Polycystisch Ovarieel Syndroom hebben vrouwen last van onvruchtbaarheid, onregelmatige menstruatie, veel beharing en puistjes. Die laatste twee verschijnselen hangen samen met de aanmaak door het lichaam van wat te veel mannelijk hormoon. Ongeveer 5 – 10 % van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd zou er last van hebben. Ze bezoeken vooral de dokter omdat ze onvruchtbaar blijken te zijn. Ongeveer 40% van deze vrouwen blijkt rond haar veertigste jaar last van suikerziekte type 2 te hebben. Samenhang met een verstoorde hormoonwerking en daaruit volgende verwerking van suiker in het lichaam ligt voor de hand. Gebruik van mettormine blijkt effectief te zijn (BMJ 2003; 327=951).

Wijze van gebruik: Dit medicijn wordt meestal twee maal per dag gebruikt: bij het ontbijt (8 uur) en bij het avondeten (6 uur). Wanneer je de ontbijtpil vergeet, neem hem dan alsnog in tijdens de lunch. Ontdek je het pas na de lunch, neem dan de pil niet meer in. Als je de avondpil blijkt te hebben vergeten neem die dan niet alsnog in, maar begin gewoon de volgende ochtend weer met een nieuwe dag (Pharmaceutisch Weekblad 2004; 139:368). En wat als mettormine niet voldoende werkt? Het combineren van twee middelen uit verschillende groepen werkt in principe additief- dat wil zeggen dat de werkingen van deze middelen bij elkaar kunnen worden opgeteld (GeBu 2ooo; 34:8).

Bijzonderheden: Hoewel mettormine al in de jaren zeventig van de vorige eeuw in de Europese apotheken verscheen, is het nog altijd niet weg te denken bij de behandeling van dikke mensen met suikerziekte type 2. Dat blijkt uit een analyse van 29 grote onderzoeken naar dit medicijn (Cochrane Database ofSystematic Reviews, juli 2005, online) . Ten opzichte
van alleen dieet of vergeleken met een placebo is het gunstige effect zeer groot. Maar ook als het gebruik van mettormine vergeleken wordt met andere middelen, zoals de sulfonylureummiddelen, is er een verschil zichtbaar ten gunste van mettormine. Grote onderzoeken waarin de vrij nieuwe glitazonen vergeleken worden met mettormine zijn niet beschikbaar. Die glitazonen geven echter vaak gewichtstoename, terwijl mettormine zorgt voor gewichtsvermindering. Dat is een bijkomend gunstig effectvan mettotmine.
Wat moet je doen als bij jou diabetes type 2 wordt vastgesteld? Ten eerste zorg je voor meer beweging en ga je verstandiger eten. Als je uiteindelijk medicijnen nodig hebt, ga je mettormine slikken en niet een combinatie van mettormine met een ander middel. Voor mettormine is er geen promotie, omdat het octrooi allang verlopen is. Voor de farmaceutische industrie is het middel niet interessant. Dat zijn de glitazonen wel. Daarvoor wordt bij artsen veel geadverteerd en ze worden dan ookvaak voorgeschreven. Als je echter geen problemen hebt bij het gebruik van mettormine, is er geen enkele reden iets anders te slikken. Het is goedkoper, het is beter en er is veel meer ervaring mee. Internationale deskundigen blijven de voorkeur geven aan mettormine boven rosiglitazon, als eerste keus bij de behandeling van diabetes type 2. Het is effectiever, heeft minder bijwerkingen en is goedkoper. Ook Nederlandse deskundigen stellen dit heel duidelijk (Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2007; 151:514).

Bijwerkingen: Zeer vaak (bij meer dan 1 op de 1o gebruikers) en dan
meestal in het begin van de behandeling: maag-darmklachten zoals
misselijkheid, braken, diarree, buikpijn en verlies van eetlust. Vaak (bij
ongeveer 1 op de 30 gebruikers): metaalsmaak Zeer zelden (bij minder
dan 1 op de 1ooo gebruikers): matig toegenomen doorbloeding van de
huid, afname van vitamine B12-opname bij langdurig gebruik, in het
algemeen zonder betekenis. Uiterst zelden, met name bij verminderde
nierfunctie: levensbedreigende melkzuurvergiftiging (veranderingen
in de bloedbalans) gekenmerkt door benauwdheid, buikpijn en verhoogde
lichaamstemperatuur gevolgd door een comateuze toestand
(NEJM I998; 338:265). Dit komtvoor bij 5 tot 9 gebruikers per 1oo.ooo.
In 5o% van de gevallen is deze vergiftiging zelfs dodelijk. Deze problemen
treden overigens vooral op bij mensen die het middel tóch slikken,
ondanks het feit dat het niet goed voor ze is vanwege de contra-indicaties.
De ernstigste mogelijke bijwerking van metformine is het verzuren
van het bloed. In feite is dit effect overigens alleen beschreven bij patiënten
met nierfunctiestoornissen bij wie de dosis van het middel niet
werd aangepast. Hoewel ook ouderdom vaak wordt genoemd als een
contra-indicatie, is dit waarschijnlijk gebaseerd op de daarbij vaak optredende
nierfunctiestoornissen. Er is in werkelijkheid dus geen reden
voor ouderen met een normale nierfunctie om dit medicijn te laten
staan (Gebu 2ooo; 34: ss).
De mythe bestaat dat dit middel een goed afslankmiddel zou zijn.
Dergelijk gebruik kan ernstige vergiftigingen veroorzaken, die dodelijk
afkunnen lopen. Datlaatste blijkt bijvoorbeeld uithetgeval van een 39-
jarige vrouw die zelfmoord probeerde te plegen met metformine en
daarin ook slaagde (Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2007; rs r:98r).

Let op! Dit middel niet gebruiken bij nierfunctiestoornissen, alcoholisme
en bij een acute aandoening waarbij risico van verandering van de
nierfunctie ontstaat zoals bij extreme uitdroging, ernstige infecties en
shock. Dit middel ook niet gebruiken bij hartfalen of een recent hartinfarct
en bij leverfunctiestoornissen.

Zwangerschap en borstvoeding: Dit middel niet gebruiken tijdens
zwangerschap. Tijdens gebruik mag men geen borstvoeding geven.
Kinderen/ouderen: Het middel wordt niet voorgeschreven aan kinderen
jonger dan ro jaar.

Invloed op rijvaardigheid: U kunt tijdens het gebruik van dit geneesmiddel
een ‘hypo’ krijgen. Tijdens een hypo bent u verward en duizelig.
Rij daarom niet als u verschijnselen van een hypo ervaart.

Interacties: Bij gelijktijdig gebruik van het maagmedicijn cimetidine
kan de bloedspiegel van metformine stijgen. Alcohol kan het effect van
metformine op het verwerken van melkzuur vergroten.

Interacties: Alcohol en andere centraal dempende stoffen (bijvoorbeeld opioïden) versterken het effect van benzodiazepinen op de hersenen. De euforie en daardoor de psychische afhankelijkheid van opioïden kunnen worden versterkt. Veel verkeersongevallen blijken mede te zijn veroorzaakt door mensen die alcohol en benzodiazepinen combineerden. Eén glaasje kan al genoeg zijn. Bij bloedonderzoek is er dan officieel geen bewijs van dronkenschap, maar het gedrag is wel zo.

Wat adviseren de richtlijnen voor artsen? In overleg komen huisartsen, specialisten en apothekers tot zogenaamde richtlijnen. Dat zijn afspraken over wat de beste behandeling is voor bepaalde klachten. Het zijn nooit richtlijnen over één speciaal medicijn. Als je arts nu iets heel anders voorschrijft en je begrijpt het niet helemaal, informeer dan waarom hij nietvolgens de afgesproken richtlijnen voorschrijft. Waarschijnlijkkan je arts je uitleggen waarom hij dat doet. Blijf altijd in gesprek met je arts over de behandeling omdat als je begrijpt waarom je iets slikt je ook in staat bent mee te denken. Bij slaapproblemen moet de nadruk liggen op een oplossing zonder medicijnen. Dat stellen alle richtlijnen voor artsen. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) adviseert: Besteed aandacht aan de houding van de patiënt ten opzichte van de slaap. Geef informatie over normale slaap.

• Spreiding in individuele slaapduur is s-ro uur; inslaaptijd gemiddeld 15minuten, aantal onderbrekingen slaap 2-3 keer.
• Ouderen slapen oppervlakkiger en korter.
• In loop van nacht wordt slaap ondieper en is kortdurend wakker worden normaal.

Volg slaapadviezen zoals:

• Vermijd in de uren voor het slapen gaan koffie, alcohol, copieuze maaltijden, forse inspanning; lichamelijke inspanning overdag of vroeg in de avond is wel aan te raden.
• Zorg voor een goed bed en een plezierige atmosfeer in de slaapkamer.
• Gebruik de slaapkamer alleen om te slapen ofte vrijen.
• Ga pas naar bed als je slaperig bent.
• Sta op als je na een kwartier nog niet slaapt en ga pas weer naar bed als je slaperig bent.
• Sta elke dag op dezelfde tijd op, ook als je denkt maar kort geslapen te hebben.
• Doe geen dutjes overdag.
• Bedenk: niet slapen is geen ramp.
• Geef voorlichting over het verstorende effect van alcohol, coffeïne, nicotine en (soft)drugs op de slaap.
• Slaapverstorende medicatie (psychofarmaca, bètablokkers, codeïne, NSAID’s en statines) eventueel verminderen of vervangen.
• Adviseer zo nodig spierontspanningsoefeningen, cognitieve gedragstherapie of een slaapcursus.

Is er dan helemaal geen rol voor slaapmiddelen? De Commissie Farmaceutische Hulp (CFH) zegt daarover: ‘Slaapmiddelen komen alleen in aanmerking als het functioneren overdag gestoord is. Alleen incidentele toepassing of kortdurend gebruik gedurende maximaal twee weken is voor nieuwe patiënten nog als verantwoord te beschouwen. Kortwerkende slaapmiddelen als temazepam, zolpidem, lormetazepam en zopieion in een lage dosering zijn daarbij de middelen van eerste keus.’

Voor meer informatie over benzodiazepinen zie oxazepam.

Simvastatine was de eerste van de statinen, een groep geneesmiddelen waarmee het begin van een nieuw tijdperk begon bij de behandeling van mensen met een te hoog cholesterolgehalte. Statinen verlagen het cholesterolgehalte van het bloed en remmen de ontsteking in de bloedvatwanden. Simvastatine wordt gebruikt voor de behandeling van mensen die erfelijk te veel cholesterol in het bloed hebben. Dat is een ziekte, die behandeling nodig maakt. Het grote gebruik van simvastatine (en andere statinen) ligt echter vooral op het terrein van de preventie van hart- en vaatziekten. Het gebruiken van cholesterolverlagers is namelijk zinvol voor mensen die hart- en bloedvatziekten hebben. Een te hoog cholesterolgehalte van het bloed is in eerste instantie geen ziekte, maar meer een risicofactor. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat een laag cholesterolgehalte van het bloed de kans op het krijgen van een hart- of vaatziekte verkleint. We moeten natuurlijk wel bedenken dat het slechts een van de risicofactoren is. Ook roken en een verhoogde bloeddruk zijn belangrijke risicofactoren. Alle drie deze risicofactoren staan weer onder invloed van erfelijke eigenschappen en leefwijze. Hoeveelheid beweging, eetgewoonten, overgewicht en stress hebben een aangetoond effect op het risico op hart- en vaatziekten. Wie de risico’s op een ziekte van hart en bloedvaten over een aantal jaren wil beperken, kan daaraan iets doen.
Een van de mogelijkheden is het verlagen van het cholesterol. Er is onder artsen veel discussie wanneer je iets aan een te hoog cholesterolgehalte van het bloed moet gaan doen. Je kunt een arbitraire hoogte van het cholesterol kiezen. Je kunt het eventueel combineren met de aanwezigheid van één andere risicofactor. Je kunt de leeftijd overwegen. Kortom: er zijn veel verschillende criteria voor wanneer artsen cholesterolverlagers
gaan gebruiken.

Wijze van gebruik: Voor een goed werking is het belangrijk dat het middel iedere dag wordt ingenomen. Uit onderzoek is gebleken dat het middel, voor een optimale werking, het beste om de avond ingenomen kan worden (Ann. Pharmacother. 2007; 41:1o6). Dosis vergeten? Wanner men het een keer vergeten is in te nemen, kan het alsnog ingenomen worden, tenzij men binnen vier uur alweer de volgende dosis moet slikken. Gebruik nooit twee pilletjes om het vergeten pilletje van een dag eerder te compenseren (Pharm. Weekblad 2003; 138 :1776). Aangeraden wordt om, voordat een patient dit medicijn gaat slikken, eerst een bloedonderzoek uit te voeren om te kijken of er geen eventuele leverproblemen zijn, na twaalf weken gebruik van Simvastine zou men dit onderzoek opnieuw moeten uitvoeren.

Bijzonderheden: In mei 2003 verliep het octrooi op simvastatine zodat andere bedrijven dit medicijn ook konden gaan maken. Dat leidde tot een ware oorlog tussen verschillende producenten en ook apothekers werden
daarbij betrokken omdat zij weinig voelden voor heel goedkope simvastatine. Daardoor zouden ze hun kortingen en premies moeten missen. Wonderlijk genoeg gingen na mei 2003 veel artsen andere statinen voorschrijven waar nog wel octrooi op zat en die duurder waren. Er is echter geen wezenlijk verschil tussen de statin en. Het is.dus logisch dat ziektekostenverzekeraars alleen de allergoedkoopste vergoeden, tenzij er sprake is van aangetoonde overgevoeligheid. Vandaar dat op 1 januari 2009 besloten werd dat alleen de goedkoopste van de statinen nog vergoed zou worden. Als er een goede reden is om een duurder product voor te schrijven moet de arts daar een verklaring voor tekenen. In het Verenigd Koninkrijk is simvastatine verkrijgbaar zonder dat een recept nodig is. De filosofie daarbij is dat het om het voorkomen van risico’s gaat en dat is een eigen keuze, waar mensen ook zelf voor moeten betalen.

Bijwerkingen: De volgende bijwerkingen worden gemeld: Zelden (o,o1-o,1% van de gebruikers): maag-darmstoornissen zoals buikpijn, misselijkheid, braken, obstipatie, winderigheid, gestoorde spijsvertering,
diarree. Hoofdpijn, tintelingen, duizeligheid, perifere zenuwpijn. Hepatitis (leverontsteking), pancreatitis (alvleesklierontsteking), bloedarmoede. Rode huiduitslag, jeuk, haaruitval. Spierpijn, rabdomyolyse
(spierbeschadiging), spierkrampen, gevoel van zwakte. Een overgevoeligheidssyndroom met symptomen zoals gezwollen oogleden, lupusachtig syndroom, gewrichtspijn, gewrichtsontsteking, ontsteking van de bloedvaten, tekort aan bloedplaats, teveel aan witte bloedlichaampjes, galbulten, overgevoeligheid voor licht, koorts, roodheid in het gelaat, benauwdheid en malaise. Lichte leverfunctiestoornissen, zelden aanhoudende verhoging van de enzymen van de lever in het bloed. Simvastatine en fluvastatine kunnen in zeldzame gevallen ernstige systeemziekten geven (The Lancet rgg8; 352:114,1070). Ook kunnen er problemen met de bloedplaatjes optreden (The Lancet rgg8; 352:1284). Er zijn mensen die last kregen van zenuwbeschadiging en die beschadiging bleek niet omkeerbaar nadat men met het middel was gestopt (Eur.]. Clin. Pharm. 1999; 54:835). Gebruik van simvastatine in combinatie met een antistollingsbehandeling zou wel eens problemen kunnen opleveren (The Lancet rgg6; 347:405). Daarom moet men als gebruiker van antistolling een en ander goed in de gaten houden en eventuele afwijkingen snel aan de behandelend arts melden. Het blijkt bovendien dat als mensen overgaan van een sterkwerkende naar een zwakwerkende statine er wel eens problemen met de bloedstolling optreden en dat gebeurt ook als mensen plotseling met het gebruik stoppen (The Lancet rgg8; 352:1830).
In principe zijn de statinen veilige geneesmiddelen. Toch zijn ook de statinen niet geheel risicovrij. Zelden hebben ze effect op de spieren, maar als zich dat voordoet, heeft dat ernstige gevolgen. Deze spierproblemen(myopathie en rabdomyolyse) komen vaker voor bij mensen ouder dan 65 jaar, bij mensen die last hebben van een overactieve schildklier en bij mensen met slecht werkende nieren. Wat gebeurt er precies bij rabdomyolyse. Het spierweefsel breekt spontaan af en de afvalstoffen van dit proces komen terecht in de bloedstroom. Verschijnselen van rabdomyolyse zijn spierpijn, zwakte, gevoeligheid, malaise, koorts, donkere urine, misselijkheid en braken. In principe kan ditverschijnsel in alle spieren optreden, maar meestal betreft het de kuiten en de spieren in de onderrug. In zeldzame gevallen is de spierafbraak zo groot dat men een nierstoornis oploopt die fataal kan zijn. Als je arts er toevallig niet op let, houd het dan zelf in de gaten en vraag een andere statine. Ook mensen met een Aziatische achtergrond en mensen die medicijnen zoals ciclosporine of gemfibrozil gebruiken moeten extra voorzichtig zijn. Het besef dat alle statin en spierproblemen kunnen veroorzaken en in zeldzame, ernstige gevallen kan dat leiden tot nierschade, hetgeen zelfs levensbedreigend kan zijn.
Als je last van spierpijn en zwakte krijgt, als je je slap voelt, koorts hebt, je urine donker is, als je misselijk bent en veel moet overgeven, ga dan onmiddellijk naar je arts.

Let op! In de eerste maanden dat je dit middel gebruikt moet je regelmatig gecontroleerd worden op mogelijke problemen met de spieren. Dat gebeurt door het controleren van de leverenzymen in het bloed en een herhaling van dat onderzoek elk halfjaar gedurende het eerste jaar. Dat is ook nodig bij verhoging van de dosis. Heeft je arts dat niet gedaan, ga dan terug en vraag erom. Je moet onmiddellijk stoppen met het gebruik van deze middelen als de leverwaarden telkens wat hoger zijn, of als die drie keer hoger dan normaal is. Ga bij onverklaarbare spierklachten of slapte in de spieren naar je arts en laat je controleren. Niet gebruiken bij leverfunctiestoornissen en uitkijken bij alcoholgebruik.

Zwangerschap en borstvoeding: Niet gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding.

Ouderen/kinderen: De veiligheid bij kinderen is niet vastgesteld. Bovendien worden statinen gebruikt om hart- en bloedvatziekten op hogere leeftijd te voorkomen. Hoewel bij kinderen met ernstig overgewicht deze medicijnen wel eens worden voorgeschreven, zijn deskundigen het over die aanpak niet helemaal eens. Gezond eten en voldoende beweging zijn ook effectief en met het slikken van statin en op jonge leeftijd en gedurende vele jaren is niet duidelijk waar je aan begint. Ouderen hebben een verhoogde kans op de bijwerkingen van het spierstelsel. Ben je boven de 70 jaar laat je dan regelmatig controleren.

Interacties: De werking van medicijnen om het bloed te verdunnen kan worden versterkt. Omdat andere bloedvetten verlagende medicijnen de opname van simvastatine verminderen, dienen deze middelen enkele uren voor of na het gebruik van simvastatine te worden ingenomen. Gelijktijdig gebruik van het schimmelmiddel itraconazol, de antibiotica erytromicine en claritromyzine, bepaalde anti-hiv-middelen, het antidepressivum nefazodon of grote hoeveelheden grapefruitsap wordt ontraden. Dit middel niet combineren met fibraten.
Bij het slikken van simvastatine samen met verapamil of diltiazem, allebei calciumantagonisten, kan er spierafbraak optreden. Dat is een ernstige bijwerking, die zelfs aanleiding kan zijn tot nierfalen. Daar dient men goed op verdacht te zijn. Vraag je arts of dit wel de beste combinatie voor je is en of je geen ander medicijn kunt slikken tegen je verhoogde bloeddruk. Slik je simvastatine toch in combinatie met een van deze medicijnen, ga dan onmiddellijk naar je arts als je last hebtvan onverklaarbare spierpijn.

Oxazepam behoort tot de ‘beruchte’ familie van de benzodiazepinen. Te vaak werden deze middelen voorgeschreven omdat een arts niet meer wist wat te doen. Stress, slaapstoornissen, vage klachten? Het antwoord was te vaak een benzodiazepine. Benzodiazepinen zijn stoffen met naast een kalmerend effect ook een angst onderdrukkend effect. Daarom worden ze gebruikt als kalmerende middelen of tranquillizers. Ook worden ze gebruikt als slaapmiddelen en bij de behandeling van epilepsie. Omdat er in de jaren zestig geen veilige kalmerende middelen waren, leek de komst van deze toen nieuwe groep medicijnen een verbetering. Snel werden ze populair. Inmiddels zijn de gouden dagen van deze medicijnen voorbij, maar nog altijd horen ze tot de meest geslikte geneesmiddelen. Sinds de vondst van de eerste benzodiazepine zijn er duizenden varianten ontwikkeld, waarvan er een aantal in de Nederlandse apotheken te vinden is.

Deze benzodiazepinen ontspannen en ze worden gebruikt als tranquillizers, slaapmiddelen, medicijn tegen angst (anxiolyticum), ter behandeling van epilepsie en als spierontspanners. Oxazepam wordt ook geslikt door mensen die proberen om van hun alcoholverslaving af te komen.

Wijze van gebruik: Gebruiken volgens voorschrift. Bij slaapstoornissen veertien dagen, maximaal een maand. Als je arts je ongezien van herhaalrecepten voorziet, geeft hij niet de beste behandeling die mogelijk is. Bij angststoornissen: enkele maanden, hoogstens vier, gebruiken. Daarna moet er zeker een betere behandeling gestart zijn. Dosis ver9eten? Niet erg, zeker niet een extra dosis nemen. Hier volgen enkele regels voor het gebruik van benzodiazepinen. Is er werkelijk een situatie waarin het noodzakelijk lijkt om een tranquillizer te slikken, denk dan aan het volgende:

• Gebruik het middel niet lichtzinnig. Dus nooit tegen klachten die niet veel om het lijfhebben.
• Gebruik altijd weinig.
• Gebruik het nooit samen met alcohol.
• Als het middel voor slaapstoornissen geslikt wordt, neem het dan hoogstens twee tot vier weken. Probeer af en toe om de avond een tablet.
• Als het middel tegen angstaanvallen gebruikt wordt, gebruik het dan hoogstens een maand of twee.
• Stop geleidelijk met de tranquillizers of slaapmiddelen. Doe het nooit in één keer, want zelfs na zes weken gebruik ziet men soms al onthoudingsverschijnselen.
• Het slikken van tranquillizers of slaapmiddelen mag niet het enige zijn wat aan de klachten gedaan wordt. Die moeten ook op andere manieren worden behandeld.

Als gebruiker van medicijnen moet men het niet alleen aan de arts overlaten wat deze voorschrijft. Men doet er goed aan zich over de benzodiazepinen te laten informeren. De dokter kan wel een druk ochtendspreekuur hebben gehad en blij zijn z’n patiënten met een recept de deur uit te hebben gewerkt. Uiteindelijk zal degene die deze middelen slikt er de nadelen van ondervinden: gewenning en afhankelijkheid, plus een verhoogde kans op verkeersongevallen en heupfracturen. Het is daarom van belang mee te beslissen!

Bijzonderheden: Er zijn meer vrouwen dan mannen die het middel slikken. Hebben ze meer last van stress? Ofkomt het omdat vrouwen vaker bij de arts komen en dus ook vaker deze ‘laatste oplossing’-medicijnen voorgeschreven krijgen?

Bijwerkingen: Met name in het begin van de behandeling: slaperigheid de volgende dag, vermoeidheid, beweegonzekerheid en verwardheid, hoofdpijn, afVlakking van het gevoel, duizeligheid, spierzwakte. Verder: maag-darmstoornissen, slikstoornissen, dubbelzien, geheugenstoornissen, opwekking eetlust en gewichtstoename, verminderde libido, huidreacties. Het merkbaar worden van een onopgemerkte depressie. Met name bij hoge dosering, bij kinderen en ouderen: onverwachte, tegengestelde reacties zoals acute opwinding en verandering van de psychische toestand. Bij gebruik van benzodiazepinen kan afhankelijkheid optreden. De lijst bijwerkingen is natuurlijk ook in de bijsluiter te vinden. Dat zorgt voor het idee dat dit medicijnen zijn zoals elk ander, maar omdat deze middelen vaak onterecht gebruikt worden, is extra aandacht noodzakelijk voor de negatieve kanten van het gebruik. De belangrijkste bezwaren tegen benzo’s in het algemeen en dus ook tegen oxazepam zijn:

• bij chronisch gebruik kans op verslaving;
• bij ouderen onverwachte bijverschijnselen;
• bij ouderen vaker valpartijen en dus ook vaker breuken;
• afVlakking van gevoelsleven en onverschilligheid;
• slaperigheid overdag en dat leidt tot een grotere kans op verkeersongevallen;
• lost de werkelijke problemen niet op.

Let op! Dit middel niet gebruiken bij de spieraandoening Myasthenia Gravis, overgevoeligheid voor benzodiazepinen, ernstige ademhalingsstoornissen, aanvallen van ademonregelmatigheden gedurende de nacht (apneu-syndroom) of ernstige leverfunctiestoornissen.

Zwangerschap en borstvoeding: Over de veiligheid van dit middel tijdens de zwangerschap zijn onvoldoende gegevens bekend, wel kunnen er effecten bij de pasgeborene optreden zoals voedingsproblemen, onderkoeling, daling van de ademhaling en afhankelijkheid. Dus maar liever niet gebruiken tijdens de zwangerschap. Benzodiazepinen gaan over in de moedermelk, dus tijdens het gebruik mag men geen borstvoeding geven.

Kinderen/ouderen: Ouderen zijn gevoeliger voor de sedatieve effecten van benzodiazepinen, bovendien is bij hen het gevaar van ophoping in het lichaam groter. Ouderen moeten een lagere dosis gebruiken, want ze hebben bij het gebruik van benzodiazepinen vaak vervelende bijverschijnselen. Hetgeen niet wegneemt dat juist ouderen in de regel veel te vaak tranquillizers slikken. Met alle gevolgen van dien: zo is gebleken dat aan ouderen met heupfracturen kort voor het ontstaan van de fractuur in drie van de vier gevallen een recept voor een tranquillizer was uitgeschreven. De fracturen waren een gevolg van valpartijen die werden veroorzaakt door evenwichtsstoornissen (JAMA 1989; 262:3303). Ouderen kunnen bovendien vaak op onverwachte wijze op benzodiazepinen reageren. Men ontspant dan bijvoorbeeld niet maar raakt er juist opgewonden door. Ook wordt een op de tien ouderen – net als, overigens, sommige jongeren – door deze middelen erg neerslachtig. Bovendien zijn ze vaak overgevoelig gebleken voor het plotseling stoppen  met benzodiazepinen, krijgen dan ernstige slaapstoornissen en raken verward. Dat betekent dus verslaving. Uit onderzoek is tevens gebleken dat gebruik van benzodiazepinen door ouderen die in een ziekenhuis opgenomen werden, samenhing met geestelijke aftakeling. Dat risico bleekvoor ouderen die benzodiazepinep slikten zelfs drieënhalf keer zo groot als voor ouderen die niets slikten (J. Gerontol 1995; 50a:m99). Artsen die hun medische literatuur goed bijhouden, weten
overigens maar al te goed dat ze niet routinematig benzodiazepinen aan ouderen moeten voorschrijven: het is een onderwerp dat regelmatig aan de orde komt in medische vakbladen en tijdens nascholingscursussen. Gezien de blijvende populariteit van de benzo’s lijkt dat weinig uit te halen. Juist omdat ouderen vaak op onverwachte wijze op deze
middelen reageren, is het verstandig hiermee extra voorzichtig om te springen. Bovendien, zo is bekend, hebben ouderen minder benzodiazepinen nodig omdat op leeftijd de nieren trager werken. Kinderen moeten geen benzodiazepinen gebruiken.

Invloed op de rijvaardigheid: Het gebruik kan leiden tot verminderd reactie- en concentratievermogen. Vele dagelijkse bezigheden (zoals autorijden) kunnen daarvan hinder ondervinden. Aan het verkeer deelnemen met een versuffende stof in het bloed is gevaarlijk. Een eenvoudig gegeven, maar het schijnt niettemin dat eerst allerlei onderzoek de waarheid ervan moet aantonen voordat het geaccepteerd wordt (JAMA 1997; 278:27 en The Lancet 1998; 352:1331). Zelfs wanneer dit uiteindelijk gebeurt, weigert de overheid daaraan behoorlijke conclusies te verbinden (The Lancet 1998; 352:1324 en 2019): een verbod op het deelnemen aan het verkeer onder invloed van dit soort middelen zou jaarlijks
veel ongevallen en doden kunnen schelen.

Kans op verslaving: Bij gebruik van benzodiazepinen kan afhankelijkheid optreden. Afhankelijkheid betekent verslaving. Het risico van afhankelijkheid neemt toe bij hogere doseringen, een langere gebruiksduur en bij alcohol- en/ of drugmisbruik in de anamnese. In verband met de risico’s van afhankelijkheid, tolerantie en bijwerkingen op het centrale zenuwstelsel moet het gebruik als medicijn tegen angstaanvallen niet langer duren dan ten hoogste enkele maanden, als slaapmiddel 1- 2 weken, max. 4 weken. Om mogelijkeonthoudings- en/of rebound-verschijnselen te voorkomen moet men bij het stoppen van de behandeling en bij overschakeling van een lang- op een kortwerkend benzodiazepine het oorspronkelijke middellangzaam maar zeker verminderen.

Interacties: Alcohol versterkt de werking van dit middel. De euforie en daardoor de psychische afhankelijkheid van de sterke pijnstillers – de opioïden- kunnen worden versterkt.

Acetylsalicylzuur behoort tot de zogenaamde prostaglandinesynthetaseremmers. Acetylsalicylzuur heeft een pijnstillende, ontstekingsremmend en een koortsonderdrukkende werking. Het is een goede pijnstiller, maar hevige pijnen, bijvoorbeeld na een ongeval of bij kanker, kan dit middel niet aan. Ongeveer 25 jaar geleden werd nog een andere werking bekend: acetylsalicylzuur voorkomt dat bloed in de aderen samenklontert en werkt dus als een bloed verdunnend middel, het is hierdoor strikt genomen dus geen bloedverdunnend middel, het bloed wordt immer niet dunner. Daardoor wordt dit middel ondertussen vaker gebruikt om bloedstolling te voorkomen dan vanwege het pijnstillende effect. De temperatuur van het lichaam daalt doordat acetylsalicylzuur de ‘thermostaat’in de hersenen beïnvloedt via het remmen van de aanmaak van de zogenaamde protaglandinen. Die ‘thermostaat’ laat je meer transpireren, zodat je warmte kwijt kunt raken. Men gaat dan met een aspirientje naar bed om de griep er lekker uit te ‘zweten’. Wie geen koorts heeft, zal geen daling van de temperatuur hebben na het slikken van acetylsalicylzuur. acetylsalicylzuur neemt ook het ziektegevoel voor een deel weg. Een voordeel dat tevens een bezwaar kan inhouden. in veel gevallen betekenen de klachten een eis van het lichaam om rustig aan te doen. Als het ziektegevoel weggewerkt is, meent men snel al weer dingen te kunnen doen die men anders niet zou uithalen. Bovendien zou het gebruik van acetylsalicylzuur bij griep het genezingsproces remmen omdat tevens de eiwitproductie in de lever wordt geremd.

Acetylsalicylzuur wordt gebruikt bij koorts en pijn bij griep en verkoudheid en na vaccinatie. Hoofdpijn, kiespijn, menstruatiepijn, spit, spier-, zenuw- en reumatische pijn. Acuut en chronisch gewrichtsreuma, spierpijn in de lendenstreek, reumatische aandoeningen en zenuwpijn. Reumatische aandoeningen en zenuwpijn.
Acetylsalicylzuur speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van een tweede infarct bij mensen die al eens een hartinfarct gehad hebben en een verhoogd risico hebben. Over de rol die acetylsalicylzuur speelt bij het voorkomen van hart- en bloedvatziekten bij mensen die nooit een infarct of beroerte gehad hebben en over een gezond bloedvatenstelsel beschikken, zijn de meningen ernstig verdeeld. Het behoort in ieder geval niet tot de officiële indicaties van het middel.

Wijze van gebruik: Pijn en/of koorts: Volwassenen: 500-1ooo mg per keer, zo nodig elke 4 uur; max. 4 g per dag. Kinderen: in principe ca. 12 mg/kg lichaamsgewicht per gift; dit is voor 3-6 jaar: 16o-2oo mg per keer, max. 64o-8oo mg per dag in 4-6 giften; 7-11 jaar: 250 mg per keer, max. 1000-1500 mg per dag in 4-6 giften; 12 jaar en ouder: 500 mg per keer, max. 1500-2ooo mg per dag in 4-5 giften. De tijd tussen twee toedieningen moet bij kinderen ten minste 4 uur bedragen. Bij kinderen tot 4 jaar wordt toediening gedurende meer dan 2 dagen ontraden.
Acuut gewrichtsreuma: Volwassenen: oraal 1 g 6 maal per dag, max. 8 g per dag. Kinderen: aanvankelijk oraal 100-125 mg/kg in 4-6 doses, na 1 week geleidelijk verminderen tot 6o mg/kg per dag. Chronisch gewrichtsreuma:
Volwassenen: oraal 0,5-1 g 6 maal per dag, max. 8 g per dag; parenteraal 500-1ooo mg, diep i.m. of i.v., zo nodig tot 4 maal per dag; bij zeer hevige pijnen 1 g i.v. Kinderen: oraal90-125 mg/kg per dag in 6 doses; parenteraal 5-25 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Voor een snel effect innemen op een nuchtere maag of ten minste een half uur voor de maaltijd; bij maagklachten tijdens of vlak na de maaltijd. De bruistabletten in een ruime hoeveelheid water uiteen laten vallen en goed roeren; water nadrinken. De tabletten heel innemen met een ruime hoeveelheid water. De kauwtablet fijnkauwen, doorslikken en vervolgens de mond naspoelen met water. Vergeten? Heeft u het middel nog nodig, neem de dosis dan alsnog in. Neem een eventuele volgende dosis minstens drie uur later. In het algemeen geldt dat volwassenen niet meer dan 8 gram acetylsalicylzuur per dag mogen nemen. Stoppen? Dit kan op elk moment. Maar als je het middel gebruikt ter preventie van hart- en vaatziekten, dan doe je dat langdurig en het is niet de bedoeling om zomaar te stoppen.

Bijwerkingen: Maag-darmstoornissen zoals maagpijn, misselijkheid, braken, zuurbranden en spijsverteringsstoornissen. Bloedverlies in het maag-darmkanaal (meestal onopgemerkt); bij langdurig of veelvuldig
gebruik kan dit leiden tot bloedarmoede. Zweren van maag of darmen, (soms fatale) breuken van de maagwand of darmwand of bloedingen kunnen (vooral bij ouderen) voorkomen. Soms overgevoeligheidsverschijnselen (galbulten, huiduitslag, gezwollen gelaat, neusontsteking, benauwdheid door samenknijpen van de luchtpijpen en anafylactische shock). Bloedbeeldafwijkingen: tekort aan bloedplaa~es, bloedarmoede, agranulocytose (zelden). Longoedeem kan optreden bij chronisch gebruik door ouderen, vooral rokers. Nier- en leverfunctiestoornissen
(zelden hepatitis), vooral na hoge doses. Gezwollen onderbenen, verhoogde bloeddruk en hartfalen zijn gemeld. Zelden (gewoonlijk verdwijnt datweer bij stoppen met het middel) gehoorverlies en oorsuizen bij jonge kinderen ofbestaande gehoorstoornissen. Bijzonder gevaarlijk, maar gelukkig zeer zelden voorkomend zijn enkele algemene overgevoeligheidsreacties op deze middelen: purpura, erythema nodosum of multiforme, hemorragische vasculitis, Stevens-Johnson-syndroom, Lyell’s-syndroom. Bij langdurig gebruik van hoge doses kan een combinatie van de volgende symptomen ontstaan: oorsuizen, gehoorverlies, hoofdpijn, problemen met zien, duizeligheid, verwardheid, zweten, versnelde hartslag, misselijkheid en braken, soms diarree. In het bijzonder wordt bij kinderen wel eens gezien: verstoring zuur/baseevenwicht, hyperventilatie en sufheid.
Deze bijwerkingen treden vooral op bij gebruik van deze middelen als pijnstiller, maar omdat ze niet alleen maar afhankelijk van de dosis zijn, kunnen ze ook optreden bij gebruik als ‘hartmiddel’ of ‘zenuwmiddel’. Het gebruik van acetylsalicylzuur kan ook bij andere verwondingen de bloedingstijd verlengen. Bij medische ingrepen waarbij bloedingen
kunnen optreden (bijvoorbeeld het trekken van tanden ofkiezen) is het dan ook raadzaam het innemen van deze geneesmiddelen enige tijd van tevoren (gemiddeld een week) te staken en de (tand)arts van het gebruik op de hoogte te stellen. Sommige mensen zijn overgevoelig voor acetylsalicylzuur. Astmapatiënten moeten bedacht zijn op de mogelijkheid van een astma-aanval. Bij gelijktijdig gebruik van alcohol wordt de kans op maagbloedingen verhoogd.

Let op! Je zou na het lezen over de problemen die met een eenvoudige pijnstiller samenhangen er nog niet naar durven wijzen. Je mag als je ondraaglijke pijn hebt natuurlijk rustig bij gelegenheid een acetylsalicylzuurtablet slikken. Uiteindelijk is acetylsalicylzuur, mits met beleid geslikt, waarschijnlijk nog minder riskant dan enkele van de andere lichte pijnstillers, zeker als je een goede maag hebt en geen bloedverdunnende middelen slikt. Neem het als oplossing en niet als tablet, een halfuur voor het eten, maar nooit op de nuchtere maag. Acetylsalicylzuur is goedkoper dan vele merkproducten die precies dezelfde stof bevatten. Acetylsalicylzuur niet gebruiken bij een maagzweer, gastritis (ontstekingvan de maagwand) en maag-darmbloedingen. Ook niet gebruiken bij ernstige lever- en nierfunctiestoornissen en cerebrovasculaire bloedingen (hersenbloeding). Uitkijken bij het gelijktijdig gebruik
van antistollingsmiddelen. Bij optreden van zweren aan de maag of darm of bij bloedingen de behandeling staken. Ook bij de eerste tekenen van huiduitslag of andere tekenen van overgevoeligheid de behandeling staken, aangezien ernstige en soms fatale huidreacties met prostaglandinesynthetaseremmers zijn gemeld. Overgevoeligheid voor acetylsalicylzuur en andere niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID’s) bij mensen met astma komt aanzienlijk vaker voor dan werd gedacht (BMJ 2004; 328:434). Bij maar liefst 21% van de volwassenen en bij s% van de kinderen kun je met een provocatietest een astmatische reactie uitlokken. Een astma-aanval door acetylsalicylzuur ontstaat 30 minuten tot 3 uur na het slikken van het middel. Gedacht werd dat het regelmatig voorkomt, maar onbekend was hoe vaak. Het blijkt dat als men met een astma-aanval reageert op acetylsalicylzuur, men dat ook zal doen op medicijnen zoals ibuprofen,
naproxen en diclofenac. Wel kan men paracetamol gebruiken, want slechts in 2% van de gevallen van overgevoeligheid voor acetylsalicylzuur zal men ook op paracetamol reageren met een astma-aanval. Salicylaten niet gebruiken kort vóór of kort ná het trekken van tanden en kiezen noch kort vóór of ná alcoholgebruik. Bij hoge doseringen dient de dosis individueel zo te worden gekozen, dat verschijnselen van salicylisme worden vermeden. Bij optreden van tinnitus, duizeligheid of gehoorstoornissen de behandeling staken. De uitslag van urineglucosetesten kan worden beïnvloed (bij doseringen van > 2,4 g per dag).

Zwangerschap en borstvoeding: Uit onderzoek blijkt dat als vrouwen gedurende de eerste zes maanden van de zwangerschap dit medicijn gebruiken, ze een verhoogde kans hebben op miskramen, kinderen met een aangeboren hartafwijking en op kinderen met een aangeboren afwijking waarbij de darmen uit de buikwand puilen (gastroschisis).
Men veronderstelt dat hoe langer vrouwen het middel gebruiken des te groter de kans hierop is. Bovendien blijkt dat deze middelen een ongunstig effect hebben bij vrouwen die graag zwanger willen worden. Ze hebben namelijk invloed op de eisprong. Doseringen van 1oo mg en minder vormen geen probleem.

Kinderen/ouderen: Acetylsalicylzuurbevattende producten mogen bij kinderen die symptomen vertonen van griep of waterpokken slechts dan worden toegediend, wanneer andere maatregelen tekortschieten. Mocht er in het verloop van deze aandoeningen sprake zijn van langdurig overgeven, bewustzijnsverlaging of gedragsstoornissen, dan kan dit duiden op het syndroom van Reye. Naarmate men ouder is, neemt de kans op bijwerkingen (met name van maag en darmen) toe. Om die reden moet gebruik van acetylsalicylzuur door mensen boven de 70 jaar altijd gepaard gaan met behandeling om de maagwand te sparen, ook al duurt de behandeling met acetylsalicylzuur maar kort.

Vergiftiging: Van acetylsalicylzuur-vergiftiging begint men te spreken als men meer dan twintigvan deze pijnstillers tegelijkertijd ingenomen heeft. Vergiftigingen met acetylsalicylzuur zijn gevaarlijk. Dit komt vooral door de ademhalingsmoeilijkheden die ontstaan en die niet meer kunnen worden opgevangen door het lichaam. Vergiftigingen komen veelal voor bij kinderen, maar ook ouderen hebben nog wel eens last van vergiftigingsverschijnselen door acetylsalicylzuur, al wordt de oorzaak vaak niet als zodanig herkend. De belangrijkste vergiftigingsverschijnselen zijn: hyperventilatie, uitdroging als gevolg van overmatig zweten, hoge koorts, duizeligheid, visusstoornissen, oorsuizen, rusteloosheid, hallucinaties, euforie, stollingsstoornissen en lage bloeddruk. Voorzichtigheid geboden bij ouderen en bij astma, stollingsstoornissen, coliris ulcerosa, ziekte van Crohn, een voorgeschiedenis van hypertensie en/ of hartfalen, en lever- en nierfunctiestoornissen, bij G6PD-deficiëntie of deficiëntie van glutathionperoxidase in erytrocyten (stofwisselingsziekte) en bij jonge gedehydreerde (uitgedroogde) kinderen.
Invloed op de rijvaardigheid: Duizeligheid en wazig zien komen een enkele keer voor. Deze kunnen de rijvaardigheid beïnvloeden. Overleg hierover met uw arts.

Interacties: Acetylsalicylzuur versterkt de werking van bloed verdunnende middelen (verhoogde bloedingsneiging). De volgende interacties treden voornamelijk op bij gebruik van hoge doses: versterken de werkingvan insuline en orale bloedglucoseverlagende middelen en van methotrexaat (verhoogde kans op ernstige bloedbeeldafwijkingen). Bij gelijktijdig gebruik met andere pijnstillers uit de groep), NSAID’s (daar hoort acetylsalicylzuur dus zelf ook bij SSRI’s (de erg vaak gebruikte moderne antidepressiva) en corticosteroïden neemt het risico op maag-darmproblemen toe (met name ouderen zijn hiervoor gevoelig). De werking van het middel benzobromaron wordt geremd. Stoffen die de urine zuur maken, zoals ammoniumchloride, kunnen de hoeveelheid acetylsalicylzuur in het bloed verhogen. Interacties van het medicijn met alcohol? Alcohol irriteert de maag, net als acetylsalicylzuur. U kunt daardoor eerder last krijgen van uw maag. Probeer het drinken van alcohol eerst met mate uit. U kunt dan zelf inschatten of u hier veel last van krijgt. In het algemeen is enkele keren per week een glas wijn geen probleem.

Ook is gebleken dat gebruik van ibuprofen tegelijkertijd met acetylsalicylzuur het gunstige effect van acetylsalicylzuur op de bloedstolling ongunstig kan beïnvloeden. Als je het middel slikt vanwege je hart, dan doe je er goed aan het minstens een half uur voor de ibuprofen of maximaal acht uur erna in te nemen. Mocht je de ibuprofen chronisch moeten gebruiken, dan is het verstandig op een andere pijnstiller over te schakelen, bijvoorbeeld op paracetamol (GeBu 2007; 41:1o).

Volg bij het gebruik van dit medicijn nauwgezet het advies van uw arts of bijsluiter. Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.

Omeprazol behoort tot de protonpompremmers. Het remt de protonpomp in de maagwand die verantwoordelijk is voor de aanmaak van maagzuur. Door deze remming zal er een sterke onderdrukking van het zuur in de maag zijn. Doordat een hoge zuurproductie zorgt voor vele problemen of klachten van de maag, twaalfvingerige darm en slokdarm, worden protonpompremmers bij diverse klachten gebruikt.

Omeprazol is sinds 1988 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Buscozol, Losec en Omolin, en als het merkloze Omeprazol  in tabletten, capsules, injecties en infusen.

Omeprazol is in lage dosering voor maagklachten ook zonder recept verkrijgbaar, in tabletten en capsules.

Omeprazol wordt gebruikt bij behandeling van zweren van de twaalfvingerige darm, goedaardige maagzweren, reflux-oesophagitis (teruglopen van maagzuur in de slokdarm door een slecht functionerende maagklep), ernstige reflux-oesophagitis bij kinderen vanaf één jaar, behandeling van symptomen van gastro-oesophageale reflux, zuurbrand van de maag, behandeling en preventie bij patiënten met zweren door verhoogde zuurproductie, beschadiging van de wand van maag of darmen of een geschiedenis van maagklachten die tegelijkertijd behandeld moeten worden met een prostaglandinesynthetaseremmer (NSAID). Uitroeien van de bacterie Helicobacter pylori in combinatie met antibacteriële therapeutische middelen.

Wijze van gebruik? Wanneer u dit medicijn moet gaan gebruiken houdt u dan aan de voorschriften van de arts die het middel heeft voorgeschreven of aan de bijsluiter. Dosis vergeten? Gebruikt u het medicijn één maal daags en duurt het nog langer dan 8 uur voordat u de volgende dosis moet innemen, neem dan de vergeten dosis alsnog. Duurt het nog minder dan 8 uur, sla dan de vergeten dosis over. Gebruikt u het medicijn twee maal daags en duurt het nog langer dan 4 uur voordat u de volgende dosis moet innemen, neem dan de vergeten dosis dan alsnog. Duurt het minder dan 4 uur, sla dan over. Stoppen? Gebruikt u dit medicijn langer dan 8 weken, stop dan  niet in één keer, maar bouw het langzaam af in 2 à 3 weken. Gebruikt u het korter dan 8 weken dan kunt u wel in één keer stoppen, stop alleen op advies van uw arts.

Bijwerkingen: Vaak (1-10% van de gebruikers): misselijkheid, braken, diarree, obstipatie, buikpijn en winderigheid. Slaperigheid, slaapstoornissen, duizeligheid, hoofdpijn en tintelingen van tenen of vingers. Soms (0,1-1% van de gebruikers): verstoring van bepaalde leverenzymen, jeuk, huiduitslag, malaise, toegenomen transpiratie. Gehoorstoornissen. Zelden (0,01-0,1% van de gebruikers): overgevoeligheidsreacties met daarbij jeuk, verhoogde lichaamstemperatuur, dikke ogen, benauwdheid, anafylactische shock en koorts. Tekort aan witte bloedcellen, tekort aan bloedplaatjes, tekort aan alle bloedcellen of beenmergonderdrukking, bloedarmoede bij kinderen. Spierzwakte, spierpijn, gewrichtspijn, perifeer oedeem, tekort aan natrium in het bloed, borstontwikkeling bij mannen. Verwardheid en hallicunaties, opwinding, agressie en depressie met name bij ouderen en ernstig zieken. Kijk- en smaakstoornissen, droge mond, mondontsteking, candida-infectie. Leverontsteking met of zonder geelzucht, leverfalen bij reeds bestaande leverziekte. Overgevoeligheid voor licht, haaruitval en ernstige allergische huidaandoeningen zoals erythema multiforme, Stevens-Johnsen-syndroom of toxisch epidermale necrolyse. Nierontsteking. Bij toediening via een infuus zijn geisoleerde  gevallen van blindheid en doofheid gerapporteerd.

Let op! Ga als je maagzuurremmers gebruikt bij koorts, hoest, eenzijdige pijn in de borst en kortademigheid snel naar je arts, zeker als je ouder bent, last van astma of longklachten hebt of als je afweersysteem verzwakt is. Omeprazaol kan de verschijnselen van maagcarcinoom maskeren. Bij patiënten met leverfunctiestoornissen is het belangrijk de leverenzymwaarden regelmatig te controleren. Een aantal omeprazolpreparaten bevat sucrose of fructose; die zijn dus minder geschikt voor mensen met diabetes. De onderhoudsbehandeling van zweren veroorzaakt door het gebruik van NSAID’s dient beperkt te blijven tot risicopatiënten. De mogelijkheid tot staken van de toediening van het veroorzakende middel (NSAID) moet liever overwogen worden. Bij langdurig gebruik, met name langer dan een jaar, dient de behandeling regelmatig geëvalueerd te worden.

Zwangerschap en borstvoeding: Over de schadelijkheid van dit middel tijdens de zwangerschap zijn onvoldoende gegevens bekend. Als er een veiliger middel is dan gaat de voorkeur daar naar uit, maar als dat niet bestaat, kun je volgens de Amerikaanse farmacoloog Thomas Hale (schrijver van Medications and Mothers’ Milk) dit medicijn gebruiken als je borstvoeding geeft.

Invloed op de rijvaardigheid: Het kan voorkomen dat u de eerste keer dat u dit middel gebruikt duizelig bent, houd daar rekening mee. Na een aantal dagen is de duizeligheid vaak over en kunt u gerust weer autorijden.

Interacties: Het uit het lichaam werken van diazepam en fenytoïne kan worden vertraagd. Bij gelijktijdige toediening van claritromycine stijgt de bloedconcentratie van claritromycine en de beschikbaarheid van omeprazol. Doordat protonpompremmers de zuurgraad in de maag verhogen kan de opname van andere geneesmiddelen (bijvoorbeeld het medicijn tegen schimmelziekten ketoconazol, itraconazol of posaconazol) afnemen.

Volg bij het gebruik van dit medicijn nauwgezet het advies van uw arts of bijsluiter. Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.

Metoprolol (Lopresor®, Selokeen®) is een medicijn welke behoort tot de groep van selectieve bètablokkers. Hun naam hebben ze te danken doordat het medicijn bepaalde aangrijpingsplaatsen minder gevoelig maken of blokkeren voor de invloed van stress en inspanning op het hart en andere organen. Hierdoor zal het hart minder snel en minder krachtig hoeven pompen waardoor het hart ook minder zuurstof nodig heeft wat weer een positief effect heeft bij hartkramp. De bètablokkers kunen ingedeeld worden in niet-selectiece bètablokkers (zowel bèta-1 als bèta-2): propranol, sotalol, tertatolol, timolol, alprenolol en pindolol. Of deze bètablokker echt een groot belang heeft is nog niet aangetoond. We hebben ook nog de selectieve bètablokkers (alleen bèta-1):  atenol, betaxolol, bisoprolol, esmolol en metoprolol. De selectiviteit is maar gedeeltelijk en zodra mensen de dosis verhogen verdwijnt de selectiviteit, maar in principe hebben deze middelen de voorkeur bij mensen met chronische luchtwegaandoeningen.

Metorpolol wordt gebruikt als behandeling bij stabiele angina pectoris (angina pectoris (hartkramp) die niet snel verergert). Ook bij de behandeling van hartonregelmatigheden speelt het een rol. Metoprolol wordt ook gebruikt bij de behandeling van een hoge bloeddruk (hypertensie). Als men dit middel tegen verhoogde bloeddruk gebruikt, kan men pas na een week of zes beoordelen of het enig effect heeft. Men dient te bedenken dat men het middel slikt om mogelijke latere complicaties te voorkomen. Overigens is de selectiviteit voor een bloeddrukdaling niet per se van belang.  In druppelvorm worden deze middelen gebruikt bij de behandeling van verhoogde oogboldruk (glaucoom).

Bijzonderheden: De bètablokkers betekenden een belangrijke verbetering van de behandeling van hart- en vaatziekten. Omdat ze de hartslag versterken zijn deze middelen zeer geschikt voor de behandeling van een verzwakt hart: chronische hartfalen. Het gebruik is echter in de loop van de tijd steeds ruimer geworden. Ook een dreigend hartfalen (angina pectoris) wordt ermee behandeld en zelfs bleek dat bètablokkers de bloeddruk helpen dalen. Nu gaat het niet om de behandeling van de bloeddruk, maar is het belangrijk dat de gevolgen van een verhoogde bloeddruk op lange termijn (een grotere kans op hartinfarct) worden vermindert. Toen bleek dat lang niet in alle gevallen de bètablokkers dat effect hebben, zijn ze aanzienlijk gedaald in de groep uitverkoren middelen bij behandeling van hoge bloeddruk. Bètablokkers hebben ook een gunstig effect bij het kalmeren van de zenuwen. Vandaar dat ze op de lijst verboden middelen van het Internationaal Olympisch Comitè voorkomen. Bij boogschieten bijvoorbeeld zou het net iets kunnen helpen en dat is competitie vervalsend. Ook bij plankenkoorts en examenvrees worden antibiotica gebruikt. Bètablokkers zijn daarom de meest gebruikte hulpmiddelen bij het doen van examen.

Metoprolol kunnen ook gebruikt worden bij migraine. Hoe ze precies werken bij migraine is niet bekend. Hun preventieve werking is per toeval ontdekt. Patiënten die in verband met een hoge bloeddruk jarenlang met zo’n betablokker werden behandeld en ook nogal eens last hadden van migraine, bleken aanzienlijk minder aanvallen te krijgen. Het duurt overigens wel enige week voordat dit effect merkbaar wordt.

Bijwerkingen: Vaak (1-10% van de gebruikers): vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn. Vertraagde hartslag, verlaagde bloeddruk op opstaan, kortademigheid bij inspanning. Misselijkheid, braken, buikpijn. Zelden (0,01-0,1% van de gebruikers): hartfalen, hart onregelmatigheden, hartkloppingen. Oedeem, fenomeen van Raynaud. Samenknijpende luchtpijpen en astma-aanvallen. Diarree, obstipatie. Huiduitslag zoals jeuk, psoriasisachtige en dystrofische beschadigingen van de huid. Tintelingen in vingers en tenen, spierkrampen. Verminderde alertheid, slaapstoornissen, nachtmerries, depressie. Zeer zelden (< 0,01% van de gebruikers): geleidingsstoornissen in het hart, pijn op de borst. Gangreen bij al bestaande ernstige perifere doorbloedingsstoornissen. Gewichtstoename. Gebrek aan lust en potentieproblemen. Droge mond, droge ogen, stoornissen bij het kijken, lopende neus, oorsuizen, gehoorstoornissen. Overgevoeligheid voor licht, haaruitval, verergering psoriasis, verhoogde zweetproductie. Leverfunctieafwijkingen, leverontsteking. Tekort aan bloedplaatjes. Psychische problemen zoals depersonalisatie en hallucinaties.

Let op! Dit middel niet gebruiken bij hartgeleidingsstoornissen, lage bloedruk, verlaagde hartslag, onbehandeld hartfalen en onbehandeld feachromocytoom (tumor van het bijniermerg). Voorzichtigheid is geboden bij astma en COPD, langdurig vasten, chronische nierfunctiesoornissen, suikerziekte, een spieraandoening genaamd Myasthenie Gravis en bij de ziekte waarbij de kleine bloedvaten worden dichtgeknepen waardoor het weefsel dat erachter zit afsterft (de ziekte van Raynaud).

Zwangerschap en borstvoeding: Over de veiligheid van dit middel tijdens de zwangerschap zijn onvoldoende gegevens bekend. Metorpolol gaat over in moedermelk. Er bestaat geen onderzoek dat aantoont dat dit medicijn schadelijk is voor het kind als u borstvoeding geeft. Als je helemaal zeker van je zaak wilt zijn, gebruik dit medicijn dan niet als het niet echt noodzakelijk is. Als gebruik wel noodzakelijk is kun je volgens de Amerikaanse farmacoloog Thomas Hale (schrijver van Medications and Mothers’ Milk) borstvoeding geven, maar het is belangrijk dit goed met je arts te overleggen.

Interacties: Bèta-2-agonisten die bij de behandeling van astma gebruikt worden, kunnen de negatieve werking van bètablokkers op de hartpompfunctie versterken. Ze werken elkaar tegen. De uitscheiding van lidocaïne uit het lichaam kan worden vertraagd. Combinatie van calciumantagonisten die een negatief effect hebben op de hartfunctie, moet wegens risico op o.a. te lage bloeddruk en geleidingsstoornissen vermeden worden. Alcohol, cimetidine en hydralazine verhogen de bloedspiegel. Combinatie van metorpolol en ergotamine kan een doorbloedingsstoornis en de armen en benen veroorzaken.

Volg bij het gebruik van dit medicijn nauwgezet het advies van uw arts of bijsluiter. Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.

• Gedwongen seksuele handelingen of seksueel contact tegen je wil.

Dit artikel is speciaal bedoeld voor jongeren die denken dat ze seksueel mishandeld worden of zijn. Dit artikel is ook bedoeld voor vrienden, broers, zussen of ouders van wie denken dat hun vriend, broer, zus of kind seksueel mishandeld wordt maar niet weten hoe ze dit goed moeten aanpakken.

Alles wat tegen de zin van de eigenaar van het lichaam gebeurt wordt gedefinieerd als mishandeling. Seksuele mishandeling is geslachtsgemeenschap zonder dat hier toestemming toe is gegeven, orale seks, anale seks die gedwongen is of op een andere manier waarop het lichaam betrokken is bij een seksuele handeling zonder dat hier toestemming toe is gegeven. Dit is verboden bij de wet.

Seksuele mishandeling is altijd verkeerd, ook wanneer dit gebeurt in een gezin. Dit zal altijd moeten gemeld worden. Ook is het weten hiervan niet goed. Wanneer een broer zijn dochter hem oraal laat bevredigen en de moeder of vader is hier van op de hoogte maar meldt dit niet is dit absoluut niet goed. Je moet dan hulp moeten zoeken en alles melden.

Om seksuele mishandeling te voorkomen is om goed uit te kijken wanneer je ’s avonds uitgaat, de deur goed op slot doen, en nee te zeggen tegen dingen die je niet wilt en ook duidelijk zijn. Het is goed om je lichamelijk te verzetten wanneer er een seksuele mishandeling dreigt te komen. Je moet wel altijd uitkijken bij mensen die brute kracht gebruiken of een wapen bij zich hebben. Dan kan het leiden tot ergere verwondingen van het slachtoffer.

Ook is het goed om ervoor te zorgen dat het niet zomaar weer gebeurt. Het is goed om het aan je ouders of de politie te vertellen wanneer het heeft plaatsgevonden. Deze zullen dan tips geven om het in de toekomst te voorkomen, en zullen je emotioneel ondersteunen. Wanneer het een van je ouders is die je seksueel mishandeld kan het beter zijn om naar de eerste hulp van het ziekenhuis te gaan. Soms kan het ook effectief zijn om een betrouwbare leraar in te schakelen.

In de meeste gemeentes in Nederland zijn er gratis instellingen welke opvang bieden voor slachtoffers van kindermishandeling en verkrachtingen. Daar kunnen de professionele hulpverleners advies geven.

Jongeren weten niet altijd goed wie nou eigenlijk de baas van hun eigen lichaam is. Dit is heel erg simpel: Jouw lichaam is van jou. Niemand bepaalt daar verder iets anders over. Wanneer iemand hier toch iets over probeert te bepalen en ook misbruik hier van maakt, is het goed om contact op te nemen met de politie.

Diagnose.
Het is verstandig om eerst langs een huisarts te gaan om over de seksuele mishandeling te gaan praten. Wanneer je niet goed weet welke dokter je moet inschakelen en er is geen enkel ziekenhuis in de buurt, is het verstandig om te gaan praten met een betrouwbare volwassene. Deze of de dokter kan je helpen met herstellen van de geest en het lichaam. Ook kan de dokter ervoor zorgen dat er bewijsmateriaal bewaard blijft. Ook zal de dokter tips geven om een volgende keer te voorkomen.

Hoe ernstig is seksuele mishandeling van jongeren?
Seksuele mishandeling bij jongeren levert vaak geen blijvende lichamelijke schade op. Het lichaam zal vaak succesvol herstellen, en volledig genezen. Ook is het goed mogelijk dat de emotionele schade wordt hersteld. Toch is het belangrijk dat je vermogen niet wordt aangetast door aanblijvende seksuele mishandeling. Hierdoor zal het later moeilijker worden om een relatie op te bouwen.

De dader van een seksuele mishandeling komt er vaak niet beter vanaf. De dader is namelijk een zeer ernstig misdrijf begaan.

Behandeling.
De arts zal de lichamelijke verwondingen gaan behandelen. Hij zal je vaak doorverwijzen naar een therapie waarbij je je verhaal over de mishandeling kwijt kan. Dit gebeurt vaak bij een maatschappelijk medewerker. Met iemand erover praten die het begrijpt kan heel erg steunen bij het verwerken van zo’n groot probleem.

Wanneer de mishandeling thuis gebeurt, kan de maatschappelijk werken proberen ervoor te zorgen dat het kind uit huis zal worden geplaatst, en in een veilig pleeggezin terecht kan komen.