Borstkanker.

Onderwerp uit hoofdstuk 4.8 Vrouw & Gezondheid

Klachten en verschijnselen

  • Een knobbeltje of verdikking in de borst, dat niet perse pijnlijk of gevoelig hoeft te zijn.
  • Heldere of bloederige afscheiding uit de tepel.
  • Ingetrokken tepel.
  • Verandering in de vorm van de borsten: één borst kan bijvoorbeeld groter zijn geworden dan de andere.
  • Intrekkingen of afvlakkingen van de huid van de borst.
  • Roodheid of putjes in de huid (sinaasappelhuid).

De diagnose borstkanker wordt bij één op de negen vrouwen vastgesteld maar ook mannen kunnen borstkanker krijgen al komt dat wel veel minder voor. De kans dat een man borstkanker ontwikkelt is ongeveer 1 op 100.000 per jaar. In het hele leven is dat ongeveer 1:1000, honderdmaal minder vaak dan vrouwen.  Wanneer borstkanker in een vroeg stadium ontdekt wordt kan het vaak goed worden behandeld. Toch is borstkanker na longkanker de vorm van kanker die zorgt voor de meeste sterfgevallen onder de vrouwen.

De precieze oorzaak van borstkanker is niet helemaal goed bekend. Er zijn echter wel wat factoren bij de vrouw ontdekt die de kans op het ontwikkelen van borstkanker verhogen. Ten onrechte wordt soms verondersteld dat vrouwen bij wie geen borstkanker in de familie voorkomt een laag risico lopen. Het grootste deel (circa 75%) van de nieuwe gevallen van borstkanker wordt vastgesteld bij vrouwen bij wie de ziekte niet in de familie voorkomt. Wel is het zo dat erfelijke factoren wel degelijk een rol kunnen spelen. Dit is in 5% van de gevallen zo. Als borstkanker in de familie voorkomt is  de kan op borstkanker verhoogd. De kans op borstkanker neemt ook toe als vrouwen pas na hun vijfendertigste kinderen hebben gekregen, als vrouwen helemaal geen kinderen hebben gekregen, bij een vroege menarche,  bij een late menopauze (55 jaar of ouder) of bij overgewicht na de menopauze. Ook wanneer er al borstkanker in één borst is geweest, is de kans groot dat het ook in de andere borst zal optreden. Bij het ouder worden van de vrouw neemt ook de kans op borstkanker toe.

Aan al deze risicofactoren kan helaas niets veranderd worden, maar het is wel verstandig dat de vrouw extra alert blijft om zo een kwaadaardige tumor in een zo vroeg mogelijk stadium te kunnen ontdekken. Vroeger werd vrouwen geadviseerd om elke maand hun borsten te onderzoeken op eventuele knobbeltjes. Er zijn echter nieuwe inzichten omtrent dit zelfonderzoek. Gebleken is dat zelfonderzoek van borsten wel goed is, maar dat het de kans om aan borstkanker te overlijden niet verkleint. Het levert geen gezondheidswinst op omdat vrouwen afwijkingen niet eerder ontdekken als ze maandelijks hun borsten onderzoeken. Bij het douchen, insmeren of voor de spiegel staan ontdekken vrouwen afwijkingen meestal vanzelf. Maandelijks systematische en grondig zelfonderzoek is daar niet voor nodig. Er is geen onderzoek dat aantoont dat maandelijks zelfonderzoek van de borsten de kans kan verkleinen om aan borstkanker te overlijden. Vrouwen die wel regelmatig zelfonderzoek doen, hebben juist een grotere kans om onnodige ingrepen te ondergaan, omdat zij soms te veel voelen waardoor zij onnodig ongerust worden en medische hulp zoeken.

Diagnose. Om de juiste diagnose te kunnen vaststellen, zal de arts de borsten zorgvuldig onderzoeken. Zo zal de arts in het gebied rondom de tepel (het tepelhof) duwen om te kijken of er sprake is van tepelafscheiding. Tevens zal de arts in de oksel voelen of er eventueel sprake is van opgezette lymfklieren, want borstkanker kan zich namelijk via de lymfvaten verspreiden. Vervolgens kan er nog op aanraden van de arts nog een mammografie gemaakt worden.

Wanneer er een verdachte afwijking op het mammogram gezien wordt, dan kan het overeenkomen met een voelbare zwelling, maar via een mammogram kan er ook een afwijking aan het licht gebracht worden, die niet voelbaar was. Helaas zijn niet alle gevallen van borstkanker op een mammogram waar te nemen. Van alle gevallen van borstkanker blijft circa 10 procent onopgemerkt.

Wanneer u een knobbel in de borst hebt ontdekt, die voelbaar is of op het mammogram waar te nemen is, dan zal de dokter in sommige gevallen een echo laten maken om zo te kunnen kijken of de knobbel eruit ziet als een cyste (dit is een holte gevuld met vloeistof).

Met een naald zal de arts zal proberen om vocht uit de cyste te zuigen. Dit vocht kan dan gecontroleerd worden om te zien of er zich in het vocht eventueel kwaadaardige cellen  bevinden. Wanneer het knobbeltje verdwenen is, nadat het vocht afgezogen is, dan is dit een extra bewijs dat het slechts een cyste betrof.

Wanneer er een operatieve biopsie uitgevoerd wordt, dan wordt in de meeste gevallen het gehele knobbeltje verwijderd, dit is de enige manier om te kunnen uitzoeken of het om een goedaardig of kwaadaardig knobbeltje gaat. De arts zal pas een operatieve biopsie uitvoeren, wanneer er geen vocht uit het knobbeltje kan worden opgezogen, wanneer het knobbeltje niet verdwijnt nadat het leeggezogen is, wanneer het knobbeltje weer terugkomt of wanneer er in het vocht van het knobbeltje bloed of kwaadaardige cellen worden aangetroffen.

Wanneer het knobbeltje goed te bereiken is, dan kan een biopsie door middel van een dunne naald worden uitgevoerdn. Deze naaldbiopsie wordt poliklinisch onder een lokale verdoving uitgevoerd. Een operatieve biopsie wordt echter wel in het ziekenhuis onder een algehele of lokale verdoving uitgevoerd. Hierbij verwijdert de chirurg het gehele knobbeltje, dat vervolgens door een patholoog-anatoom microscopisch en biochemisch direct wordt onderzocht. Wanneer de uitslag van de biopsie positief is, dan houdt dit in dat het knobbeltje kwaadaardig is. Wanneer het een goedaardig knobbeltje betreft, dan is de uitslag negatief. Van alle biopten die uitgevoerd worden, blijken meer dan 80 procent van de knobbeltjes goedaardig te zijn.

Hoe ernstig is borstkanker? Aan de borsttumor zelf, ga je niet dood, want de doodsoorzaak is de metastasering; metastasering is de uitzaaiing die zich via het lymfsysteem en de bloedbaan naar andere lichaamsdelen verspreidt. Om deze reden is 90 procent van alle gevallen van borstkanker wel te genezen, wanneer het in een vroeg stadium ontdekt wordt, want dan is het knobbeltje nog klein en zijn er nog geen kwaadaardige cellen verspreidt naar de dichtbij gelegen lymfklieren. Bij 50 procent van alle gevallen is de borstkanker al verder uitgezaaid, alvorens het wordt ontdekt. Wanneer dat het geval is, kan de ziekte toch nog jarenlang worden behandeld met medicatie, bestralingen en in sommige gevallen kan een operatie uitkomst bieden.

Behandeling.

Het is gebruikelijk dat vrouwen met borstkanker een combinatie krijgen van de hier onder genoemde behandelingen. De keuze en de volgorde van de verschillende behandelingen is onder meer afhankelijk van de kenmerken van de tumor, het stadium van de ziekte en van de leeftijd waarop borstkanker wordt geconstateerd. Op het moment dat er uitzaaiingen zijn aangetroffen in botten, longen, lever, hersenen en in zeldzame gevallen eierstokken, is de patiënt ongeneeslijk geworden. Dat betekent dat alle behandelingen het leven nog wel kunnen verlengen, maar de patiënt zal niet meer genezen en uiteindelijk met of aan borstkanker komen te overlijden.

Operatie. Bij borstkanker is een operatie vaak de eerste keus als behandeling.

Vrijwel bij iedere operatie voor borstkanker haalt de chirurg een aantal lymfeklieren uit de oksel weg. Vervolgens worden deze lymfeklieren op aanwezigheid van kankercellen onderzocht. Voor het juiste behandelplan is het zeer belangrijk om te weten of er wel of geen  kankercellen in de lymfeklieren aanwezig zijn.

Bestraling. Wanneer u voor een borstsparende operatie in aanmerking komt, dan is een behandeling bestaande uit bestralingen genoodzaakt. Soms is ook nadat er een borstamputatie heeft plaatsgevonden, bestraling op de borstwand noodzakelijk, dit moet om de kankercellen die aan de operatie ontsnapt zijn ook te doden. Wanneer de borstkanker uitgezaaid is naar de botten, dan kan in sommige gevallen bestraling ook toegepast worden als pijnbestrijding.

Hormoonbehandeling. Nadat de operatie uitgevoerd is, zal de oncoloog (kankerspecialist) uitmaken of u misschien baat zou kunnen hebben bij een aanvullende behandeling om zo te voorkomen dat eventueel reeds uitgezaaide, maar niet aantoonbare kankercellen zich zullen vermeerderen. Bepaalde vormen van kanker reageren op een hormoonbehandeling – vaak zijn dit medicijnen die de werking van het hormoon oestrogeen tegengaan. In de meeste gevallen wordt hiervoor het medicijn tamoxifen (Nolvadex) gebruikt.

Wanneer de borstkanker weer terugkomt wordt er soms ook een hormoonbehandeling toegepast. Een hormoonbehandeling kan er namelijk voor zorgen dat het kwaadaardige gezwel ophoudt met groeien of zelfs kleiner wordt; hierdoor kunt u een gedeeltelijke of complete remissie (het verminderen van de ziekteverschijnselen) krijgen. Wanneer het ene hormoon niet meer goed functioneert, dan zijn er soms nog wel andere hormonen die kunnen helpen. Op deze wijze kan de ziekte in sommige gevallen jaren worden afgeremd. Wanneer u geen baat meer heeft bij een hormoonbehandeling, dan is er nog een andere benadering mogelijk, in de meeste gevallen is dat chemotherapie.

Chemotherapie. Bij chemotherapie worden antikankergeneesmiddelen gebruikt, die schadelijker dan hormonen zijn, maar voor bepaalde mensen met borstkanker is het wel een goede behandeling. Nadat er een operatie uitgevoerd is, zal de arts uitmaken of u eventueel baat zou kunnen hebben bij een behandeling met chemotherapie. Bij deze behandeling heeft men als doel om alle borstkankercellen die zich buiten de borst verder verspreid zouden kunnen hebben alsnog te doden.

Wanneer de borstkanker weer terugkomt, dan kan een behandeling met chemotherapie er soms voor zorgen, dat het gezwel verkleint wordt of dat de groei ervan tot stilstand gebracht kan worden. Het ziekteproces kan daardoor worden vertraagd en tevens kunnen de klachten wat afnemen. Een behandeling met chemotherapie heeft echter wel vervelende bijwerkingen zoals; de afname van het aantal witte bloedcellen (hierdoor neemt het risico op infecties toe),  haaruitval, misselijkheid en een toename van vermoeidheid. Er zullen diverse medicijnen in diverse combinaties gebruikt worden, dit hangt af van de behandeling die u voorafgaand heeft gehad, wat uw algehele conditie is en het risico op eventuele bijwerkingen.

Laat een reactie achter